Ciekawostki tramwajowe
Pociągi 105N z wyświetlaczami
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Ciekawostki tramwajowe
- Opublikowano: środa, 18, wrzesień 2024 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 6125
Pierwsze wyświetlacze zaczęły być stosowane w pojazdach komunikacji miejskiej w naszym kraju na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Urządzenia te, od dawna używane w Europie Zachodniej, szybko zaczęły wypierać standardowe "blachy", w tym również w krakowskich tramwajach i autobusach.
Wyświetlacze najszybciej trafiły do autobusów. Dostarczane od 1993 roku do Krakowa Jelcze 120M standardowo wyposażane były w tego typu urządzenia. Kwestią czasu było więc pojawienie się wyświetlaczy w tramwajach. Pierwszy taki skład wyjechał na ulice naszego miasta w połowie lat dziewięćdziesiątych. Był to pociąg 105NG numer 627+626, który początkowo wyposażony został jedynie w duże dachowe tablice pokazujące numer linii ( cyfry od 0 do 99 ).
W 1997 roku w dwóch składach 105Na: 776+777 i 817+818 na próbę założono komplety wyświetlaczy, których jednak w późniejszym okresie nie zastosowano w żadnym z krakowskich tramwajów. Z przodu w pierwszym wagonie oraz z boku w obu wagonach założone zostały tablice pokazujące w kolorze zielonym numer linii oraz nazwę końcówki. Dodatkowo, na tyle drugiego wozu zainstalowano mały wyświetlacz z numerem linii. Kilka miesięcy po zakończeniu powyższych testów, w składzie 105NG - 627+626 domontowano tablice pokazujące wyłącznie nazwę końcówki. Identycznie wyposażone zostały dwa składy z Nowej Huty: 105Na+105NaD - 396+397 oraz 461+462. Wszystkie trzy pociągi od tego czasu wysyłane były najczęściej do obsługi pociągów rezerwowych. Wyświetlacze ułatwiały bowiem szybką zmianę "otablicowania". Zbędne było również wożenie ciężkich i nieporęcznych kompletów "rezerwowych" tablic.
Tym sposobem na kilka lat w temacie wyświetlaczy w wagonach 105Na zapanowała stabilizacja. Równolegle, elektroniczne tablice montowano w wagonach norymberskich. Po rozpoczęciu dostaw tramwajów z Wiednia, wszystkie wyjeżdżające na krakowskie ulice składy E1+c3 standardowo zaczęły być wyposażane w wyświetlacze pokazujące napisy w kolorze czerwonym (bursztynowym). Urządzenia te dość szybko okazały się być bardzo dobrym rozwiązaniem, tym bardziej że takie wyświetlacze widoczne są praktycznie w każdych warunkach atmosferycznych. Stąd pod koniec 2004 roku pierwszy komplet wyświetlaczy zamontowano w podgórskim składzie 105Na - 885+886. Z przodu pierwszego wagonu zainstalowano wyświetlacz pokazujący nazwę końcówki. Z boku pojawiło się natomiast urządzenie prezentujące zarówno numer linii jak i nazwę końcówkę. Na dachu założono zewnętrzne wyświetlacze z numerem linii. W 2005 roku w takie urządzenia systematycznie wyposażane były kolejne pociągi tramwajowe. W Podgórzu, już w styczniu, dostał je skład 893+894. W połowie roku wyświetlacze założono w składzie 449+450. Pół roku później, w styczniu 2006 roku w czerwone wyświetlacze wyposażono skład 433+434.
W 2005 roku z Nowej Huty do Podgórza przekazany został skład 105Na+105NaD - 396+397. Przed przejściem pociągu do podgórskiej zajezdni, zdemontowany został w nim komplet wyświetlaczy. Urządzenia te trafiły w lutym 2006 roku do pociągu 405+406. Co ciekawe, w miejsce starych dachowych "zielonych" tablic pokazujących numer linii zamontowano nowe "czerwone". Tak więc pociąg ten jako pierwszy zaczął wyróżniać się na ulicach Krakowa "dwukolorowym" kompletem wyświetlaczy. W połowie 2006 roku także w drugim nowohuckim składzie numer 461+462 "zielone" wyświetlacze dachowe zastąpione zostały "czerwonymi". Skład ten długo jednak z nimi nie pojeździł. Wiosną 2007 roku oba wagony zostały skreślone ze stanu, a wyświetlacze przeniesiono do składu 105Na - 413+412. Zarówno w składzie 405+406 jak i 413+412, w grudniu 2007 roku stare wyświetlacze wymienione zostały na zupełnie nowe, wewnętrzne, pokazujące napisy w kolorze czerwonym.
Także w zajezdni Podgórze montowano wyświetlacze w kolejnych tramwajach. W maju 2007 roku, kilka miesięcy po naprawie głównej, w składzie 105Na+105NaD - 943+944 zainstalowano komplet wyświetlaczy, niemal identyczny jak wiele lat wcześniej w pociągach 105Na - 776+777 i 817+818. Główna różnica polega na innym kolorze wyświetlanych napisów, które tym razem były czerwone. Skład ten posiadał wyłącznie wewnętrzne wyświetlacze, pokazujące numer linii i nazwę końcówki (z przodu i z boku w każdym z wagonów) oraz tylko numer linii (z tyłu w drugim wagonie). Końcowy efekt wizualny takiego wyposażenia składu stopiątek był znakomity. Nie dziwi więc fakt, że w podobny sposób wkrótce zmodernizowano składy 105Na - 876+877 i 105Na - 913+914.
Stare składy z wyświetlaczami były tymczasem kasowane. W 2004 roku wycofano z ruchu najstarszy krakowski skład z wyświetlaczami 105NG - 627+626 oraz pociąg 105Na - 885+886 (wóz 885 skreślony ze stanu po wypadku). Jesienią 2007 roku zdjęto ze stanu skład 461+462. Dodatkowo, w połowie 2008 roku skład 105Na - 405+406 skierowany został na naprawę główną. Jego wyświetlacze przejął pociąg 105Na - 496+497, który początkowo wyposażony był dodatkowo w zewnętrzne wyświetlacze dachowe. Te jednak szybko zostały zdemontowane. Ponadto, jesienią 2009 roku ze stanu skreślono skład 105Na - 413+412. Jego wyświetlacze w styczniu 2010 roku przejął skład 105Na - 402+403. W lutym 2011 roku ze stanu zdjęto skład 496+497, miesiąc później pociąg 433+434. W zamian, w wyświetlacze wyposażono tramwaje 374+375 oraz 470+471. W międzyczasie ujednolicono wyposażenie poszczególnych pociągów tramwajowych z Nowej Huty do standardu zastosowanego w podgórskich składach. W październiku 2011 roku ze stanu zdjęto wóz numer 450. Dotychczas z nim kursujący wagon 449 połączono w skład z 422, jednocześnie demontując z pierwszego wozu wyświetlacze. Ponadto, w listopadzie 2012 roku skład 105Na - 913+914 przeszedł do zajezdni Nowa Huta, gdzie otrzymał numery 461+462.
| Skład | Rodzaj wyświetlacza na dachu | Rodzaj wyświetlacza w kabinie | Uwagi |
| 374+375 | brak | czerwone | wewnętrzne czerwone |
|
396+397 |
zielone | zielone | później 703+704, już bez wyświetlaczy, w październiku 2006 roku sprzedany "Tramwajom Śląskim" |
| 402+403 | brak | czerwone | wewnętrzne czerwone, pochodzące ze składu 413+412 |
| 405+406 | brak | czerwone | początkowo wyświetlacze ze skasowanego składu 105Na - 396+397, potem wewnętrzne czerwone, obecnie brak wyświetlaczy |
| 413+412 | brak | czerwone | początkowo wyświetlacze ze skasowanego składu 105Na - 461+462, potem wewnętrzne czerwone, zdjęty ze stanu jesienią 2009 roku |
| 433+434 | czerwone | czerwone | zdjęty ze stanu w marcu 2011 roku |
| 449+450 | brak | czerwone | wóz 450 zdjęto ze stanu w październiku 2011 roku, wóz 449 połączono z 422, jednocześnie demontując z tego pierwszego wyświetlacze |
| 461+462 | czerwone | zielone | skład skasowany |
| 461+462 | brak | czerwone | wewnętrzne czerwone, były skład 913+914 |
| 470+471 | brak | czerwone | wewnętrzne czerwone |
| 496+497 | brak | czerwone | wyświetlacze ze składu 105Na - 405+406 początkowo razem z wyświetlaczami na dachu, potem tylko wewnętrzne czerwone, zdjęty ze stanu w lutym 2011 roku |
| 627+626 | zielone | zielone | skład skasowany |
| 776+777 | brak | zielone | skład obecnie nie posiada wyświetlaczy |
| 817+818 | brak | zielone | skład obecnie nie posiada wyświetlaczy |
| 885+886 | czerwone | czerwone | wagon 885 skasowany, 886 kursuje obecnie bez wyświetlaczy |
| 876+877 | brak | czerwone | wewnętrzne czerwone |
| 893+894 | czerwone | czerwone | zdjęty ze stanu w kwietniu 2010 roku |
| 913+914 | brak | czerwone | wewnętrzne czerwone, w listopadzie 2012 roku przeniesiony do Nowej Huty z numerami 461+462 |
| 943+944 | brak | czerwone | wewnętrzne czerwone |
W pierwszej połowie 2015 roku w Krakowie w eksploatacji znajdowało się 6 składów 105Na, wyposażonych w zestawy wyświetlaczy: 374+375, 402+403, 461+462, 470+471, 876+877, 943+944 (wyróżnione poprzez pogrubienie numerów w tabelce powyżej).
W czerwcu 2015 roku krakowskie tramwaje zostały przenumerowane. Poza dodaniem oznaczenia literowego, oznaczającego zajezdnię oraz typ pojazdu, zmieniono również samą numerację wagonów. Przypisanie nowych numerów do dotychczasowych składów prezentuje poniższa tabela.
| Nowy numer | Stary numer | Rodzaj wyświetlaczy |
| RZ242+RZ243 | 876+877 | wewnętrzne czerwone |
|
RZ244+RZ245 |
943+944 | wewnętrzne czerwone |
| HZ246+HZ247 | 402+403 | wewnętrzne czerwone |
| HZ248+HZ249 | 470+471 | wewnętrzne czerwone |
| HZ250+HZ251 | 454+455 | wewnętrzne czerwone, od 2020 roku |
| HZ264+HZ266 | 489+491 | wewnętrzne czerwone, od 2021 roku |
| HZ273+HZ280 | 461+480 |
wewnętrzne czerwone, pierwotnie skład HZ273+HZ274 ex 461+462 (do 2020 roku) |
| HZ275+HZ276 | 472+473 | wewnętrzne czerwone, od 2021 roku |
| HZ290+HZ291 | 374+375 | wewnętrzne czerwone, zdjęty ze stanu wiosną 2021 roku |
W związku z wprowadzaniem do ruchu nowych wagonów Stadler Tango Lajkonik w 2020 roku, nastąpiły kolejne zmiany w zakresie składów 105Na, wyposażonych w wyświetlacze. Wagon HZ274 skreślono ze stanu. Jego miejsce w składzie z wagonem HZ273 uzupełnił wóz HZ280, który wyposażono w wyświetlacze. Wiosną 2021 roku z eksploatacji wycofano skład 105Nb+105Na - 374+375. W zamian, w wyświetlacze wyposażono składy 105Na - HZ250+HZ251 i HZ264+HZ266.
Krakowskie MPK bardzo długo nie decydowało się na montaż elektronicznych wyświetlaczy, prezentujących numer linii i kierunek docelowy, w wagonach typu 105Na na większą skalę. Przez dziesięciolecia, w takie urządzenia wyposażonych było zaledwie kilka składów, które używano do obsługi pociągów rezerwowych lub brygad wykonujących pracę na kilku liniach. Co więcej, w tym czasie wyświetlaczy nie posiadał żaden pociąg 3x105Na.
Przełom w tym zakresie nastąpił dopiero w grudniu 2022 roku. Wówczas pierwszy krakowski skład 3x105Na - HZ264+HZ265+HZ260 wyposażony został w elektroniczne wyświetlacze. Pochodziły one ze składów E1+c3, wycofywanych z ruchu w wyniku dostaw kolejnych wagonów Stadler Tango Lajkonik. W ciągu kilku kolejnych tygodni, wszystkie pięć trójwagonowych pociągów z zajezdni Nowa Huta zyskało wyświetlacze. Na rozpoczęcie montażu wyświetlaczy w podgórskich trójskładach trzeba było czekać aż do wakacji 2023 roku. W lipcu na ulice naszego miasta wyjechał skład 3x105Na - RZ237+RZ238+RZ230, będący pierwszym pociągiem trójwagonowym z zajezdni Podgórze, wyposażonym w elektroniczne wyświetlacze. W październiku trzy pozostałe trójskłady: RZ231+RZ232+RZ239, RZ226+RZ228+RZ229 i RZ213+RZ235+RZ236 zyskały tego typu urządzenia. Wówczas pozostał tylko jeden skład 105Na - RZ234+RZ233, który wciąż nie miał wyświetlaczy. Sytuacja ta nie trwała jednak zbyt długo. W lutym 2024 roku także on pozbył się tradycyjnych "blach". Z nowym wyposażeniem po raz pierwszy pojawił się na linii 13 w dniu 22 lutego. Od tego czasu wszystkie wagony 105Na w Krakowie, używane na co dzień w ruchu liniowym, posiadają wyświetlacze.
We wrześniu 2023 roku wszystkie krakowskie wagony 105Na zostały zgrupowane w zajezdni Podgórze. Jak już opisano powyżej, wyposażono je w wyświetlacze. W eksploatacji pozostawały 4 składy 2x105Na i 8 pociągów 3x105Na. Składy wyjeżdżały na ulice Krakowa wyłącznie w dni powszednie do obsługi szczytowych brygad linii 13. Zwykle były to dwa pociągi rano oraz trzy popołudniu. Trójskłady kierowano natomiast przez wszystkie dni w tygodniu na linię 52 oraz okazjonalnie na linie 22 lub 24.
| 2x105Na | 3x105Na |
| RZ234+RZ233 | RZ213+RZ235+RZ236 |
| RZ242+RZ243 | RZ226+RZ228+RZ229 |
| RZ244+RZ245 | RZ231+RZ232+RZ239 |
| RZ246+RZ247 | RZ237+RZ238+RZ230 |
| RZ255+RZ256+RZ257 | |
| RZ264+RZ265+RZ260 | |
| RZ273+RZ275+RZ276 | |
| RZ278+RZ279+RZ280 |
Komentarze