Tramwaje na świecie
Niemcy - Halle
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: piątek, 08, listopad 2024 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 4423
Halle położone w środkowych Niemczech, nad rzeką Soławą (Saale). Liczy niecałe 233 tysiące mieszkańców, dzięki czemu jest jednak najliczniejszym miastem w kraju związkowym Saksonia-Anhalt. Wraz z Lipskiem tworzy aglomerację, która może się pochwalić ponad milionem mieszkańców. Funkcjonuje tu rozległa, wąskotorowa sieć tramwajowa, obsługiwana wyłącznie przez niskopodłogowy tabor.
Początki osadnictwa w miejscu współczesnego Halle związane są z wydobyciem w tym rejonie soli. Z tego względu, już w 1281 roku miasto zostało członkiem Hanzy, jednak w 1310 roku zaprzestano jej wydobycia. Od 1701 roku miasto znalazło się w granicach Prus, natomiast później weszło w skład utworzonego Królestwa Westfalii. W trakcie II wojny światowej miasto ucierpiało w wyniku przeprowadzonych wiosną 1945 roku nalotów alianckich. Mimo to, udało się uratować historyczną zabudowę w centrum. Po wojnie, Halle znalazło się w radzieckiej strefie okupacyjnej. Od 1959 roku rozwijano wielkie osiedla mieszkaniowe w zachodniej części Halle. W latach 1967 - 1990 funkcjonowało ono, jako osobne miasto Neustadt, zbudowane głównie dla pracowników zakładów chemicznych w Halle.
Współcześnie Halle wciąż pozostaje znaczącym ośrodkiem, zmieniając jednak charakter z przemysłowego, na kulturalno-naukowy. Wyraźnie widać wpływ zmian z lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, gdy wiele osób postanowiło przeprowadzić się na tereny dawnych Niemiec Zachodnich. Skutki tego procesu dostrzec można do dzisiaj. Miasto po zjednoczeniu Niemiec, w ciągu 15 lat straciło 1/4 mieszkańców. Populacja dzielnicy Neustadt zmniejszyła się z 90 do 45 tysięcy ludzi. W rezultacie Halle do dziś jest bowiem pełne kontrastów. Z jednej strony, zachwycają wąskie uliczki centrum z pięknie odnowionymi kamieniczkami, pomiędzy którymi przeciskają się tramwaje. Z drugiej strony, w dzielnicy Neustadt bez problemu można było zobaczyć opuszczone bloki. Część z nich wyburzono lub zagospodarowano na nowo, dzięki czemu sytuacja zaczęła ulegać poprawie.
Pierwsze tramwaje konne wyjechały na ulice Halle w 1882 roku. W 1891 roku w mieście ruszyły tramwaje elektryczne. Halle było pierwszym europejskim miastem, które zafundowało sobie od razu całą sieć, a nie pojedynczą linię. W 1902 roku uruchomiono linię tramwaju międzymiastowego na trasie Halle - Merseburg. Od 1930 roku po mieście zaczęły jeździć pierwsze autobusy. Od 1971 roku w Halle funkcjonuje jedna z najdłuższych linii tramwajowych na świecie. Trasa linii 5 wynosi aż 30,7 kilometra. Tramwaje docierają do miejscowości Bad Dürrenberg. W latach 1976 - 1982 trwał rozwój tras na południu Halle. W 1991 roku do miasta trafiały pierwsze niskopodłogowe tramwaje. W 1996 roku jedna z zajezdni przeznaczona została na muzeum komunikacji miejskiej. Obecnie, sieć tramwajów w Halle przechodzi modernizację, dzięki czemu kolejne trasy są odnawiane.
Za komunikację w mieście odpowiada przedsiębiorstwo Hallesche Verkehrs-AG (HAVAG), które swoimi tramwajami i autobusami kursuje zarówno po samym Halle jak i po sąsiadujących miejscowościach. W 2024 roku funkcjonowało 11 linii tramwajowych o numerach: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 12 i 16, obsługiwanych jest ponad 100 wagonów. Z ulic miasta zniknęły charakterystyczne, zmodernizowane Tatry T4D, a pasażerów wozi obecnie wyłącznie tabor niskopodłogowy, wyprodukowany przez firmy Siemens i Bombardier. Część linii funkcjonuje również w godzinach nocnych. Cała sieć liczy 74,6 kilometra długości, a wagony poruszają się po torowiskach o rozstawie 1000 mm. W mieście znajdują się cztery zajezdnie, z czego jedna przeznaczona została na muzeum.
TATRY T4D-C / B4D-C
Wagony Tatra T4D-C, podobnie jak w innych miastach dawnych Niemiec Wschodnich, jeszcze do niedawna były najstarszymi tramwajami jeżdżącymi po Halle. W latach 1968 - 1986 do miasta trafiły 323 silnikowe wozy T4D oraz 124 doczepy B4D. Do dwudziestego pierwszego wieku dotrwało około 80 wozów silnikowych oraz 41 przyczep. Po 1990 roku przeszły one gruntowną modernizację, w ramach której dokonano między innymi wymiany wyposażenia elektrycznego, zmieniono wygląd zewnętrzny czy zastosowano drzwi odskokowo-uchylne. Odnowione wagony utworzyły pociągi trójwagonowe, które przez długi czas obsługiwały linie zakończone pętlami. Pozostałe wozy zostały sprzedane do Kaliningradu, Aradu, Iasi, Sofii czy Belgradu.
Tramwaje te były eksploatowane w Halle do 2 marca 2020 roku. Do celów muzealnych zachowano jeden trójwagonowy pociąg, składający się z dwóch wagonów Tatra T4D-C i jednego Tatra B4D-C, a także jeden pociąg trójwagonowy w oryginalnym stanie. Do 2021 roku był on sporadycznie używany na linii 3, jednak ostatecznie zniknął z linii i jest wykorzystywany tylko do celów turystycznych. Odtąd, po Halle kursują wyłącznie tramwaje niskopodłogowe.
SIEMENS MGT6D
Od 1992 roku w Halle eksploatowane są pierwsze, niskopodłogowe tramwaje. Wozy MGT6D są pojazdami dwukierunkowymi i składają się z trzech członów. Tramwaje wyprodukowane zostały przez zakłady Duewag. Wyposażenie elektryczne dostarczył Siemens. Chociaż w sumie zakupiono 62 wagony, w 2024 roku na stanie było 60 pojazdów tego typu. W 2014 roku dwa prototypowe wagony o numerach 500 i 501 sprzedano bowiem do Brandenburga. Pozostałe wozy oznaczono numerami z przedziału od 601 do 660. Tramwaje te zwykle poruszają się w trakcji pojedynczej, jednak w przypadku remontów lub innych potrzeb, są łączone w imponujące, dwuwagonowe składy, tworząc pociągi o długości ponad 60 metrów.
BOMBARDIER MGT-K
Wagony Bombardiery MGT-K przez długi czas były najmłodszymi tramwajami eksploatowanymi w Halle. Od 2004 roku eksploatowano 30 wozów, noszących numery od 661 do 690. W 2013 roku dokupiono 12 identycznych pojazdów, które oznaczono numerami od 691 do 702. Tutejsze Bombardiery na pierwszy rzut oka są bardzo podobne do krakowskich niskopodłogowców. Wozy z Halle posiadają jednak tylko dwa człony, mimo że są one osadzone na trzech wózkach. Tramwaje przystosowane zostały do jazdy dwukierunkowej, chociaż posiadają kabinę motorniczego tylko na jednym końcu wozu. Aby móc poruszać się w obu kierunkach, pojazdy te muszą być połączone w dwuwagonowe składy na podobnej zasadzie jak śląskie wozy 111N.
STADLER TINA
W 2022 roku firma HAVAG zamówiła 56 wagonów przegubowych firmy Stadler, która zaproponowała wozy z nowej rodziny TINA. Wagony te od 2025 roku zaczęły sukcesywnie trafiać do Halle. W sumie w mieście miało pojawić się 39 wozów typu MGT-M o długości 30 metrów i 17 wagonów typu MGT-XL o długości aż 45 metrów. Krótsze wozy składają się z trzech członów, z których skrajne osadzone są na dwóch wózkach. Dłuższe pojazdy posiadają dodatkowy człon, osadzony na dwóch wózkach oraz człon podwieszany. Pojazdy te mają docelowo zastąpić dotychczasowe wagony MGT6D firmy Siemens. Wiosną 2026 roku pierwsze dłuższe wagony można było zobaczyć na liniach: 1, 2, 3 i 9.
ZAJEZDNIE
W mieście funkcjonują dwie zajezdnie tramwajowe oraz muzeum. W 1919 roku rozpoczęto budowę zajezdni Freiimfelder Straße, w której obecnie znajduje się administracja przewoźnika oraz zajezdnia autobusowa. W 1997 roku oddano do użytku nowoczesną zajezdnię Rosengarten. Spowodowało to zamknięcie innych obiektów. Jedna z zajezdni przeznaczona została wówczas na muzeum. W 1996 roku w zabytkowej zajezdni przy Seebener Straße otwarto Muzeum Tramwajów w Halle. Niewielkie zajezdnie w Ammendorfie i Merseburgu zamknięto do 2003 roku.
MUZEUM
Wspomniane już powyżej Muzeum Tramwajów w Halle mieści się w dawnej zajezdni przy Seebener Straße. W muzeum zgromadzono ponad 40 historycznych wagonów, zarówno silnikowych, jak i doczepnych. Są też prezentowane autobusy oraz inne pojazdy techniczne. Do najstarszych należy wagon silnikowy Herbrand numer 4 z 1894 roku. Muzeum czynne jest w wybranych terminach, dlatego przed planowaną wizytą zawsze warto sprawdzić na stronie internetowej, kiedy będzie otwarte.
CIEKAWOSTKI
Dwie ciekawostki z Halle. Na pierwszym zdjęciu tramwaj przejeżdżający przez dzielnicę Neustadt, wśród opuszczonych bloków. Na drugim zdjęciu żeberko torowe, zlokalizowane na rynku w Halle.
KOLEJKA PARKOWA
W parku na wyspie Peißnitz, w północno-zachodniej części miasta, funkcjonuje kolejka parkowa Peißnitzexpress. Została ona uruchomiona w 1960 roku, jako ósma z jedenastu kolejek pionierskich w dawnym NRD. Kolej przetrwała do czasów współczesnych dzięki zaangażowaniu przedsiębiorstwa komunikacyjnego HAVAG oraz stowarzyszeń miłośników kolei. Długość trasy wynosi 1,94 kilometra i ma kształt okręgu. Stacja początkowa Peißnitzbrücke zlokalizowana jest po wschodniej stronie wyspy, w pobliżu stalowego mostu. Odjeżdżają stąd miniaturowe pociągi, poruszające się po torach o rozstawie 600 mm. Co ciekawe, ich ruch prowadzony jest w obu kierunkach, co nie jest częstym rozwiązaniem na kolejach parkowych. Zaplecze kolejki zlokalizowane jest po drugiej stronie wyspy. Kolejka kursuje od wiosny do jesieni, od środy do niedzieli, z częstotliwością co 30 minut. Przy jej obsłudze do dziś pomagają dzieci. Stanowi jedną z największych atrakcji Halle.
PSMKMS & Impuls
