Tramwaje na świecie
Niemcy - Drezno
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: piątek, 03, listopad 2023 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 8023
Zlokalizowane we wschodnich Niemczech Drezno jest jednym z najważniejszych miast w kraju. Pełne zabytków, położone w dolinie Łaby, co roku ściąga tysiące turystów z całego świata. Podstawą systemu transportu miejskiego jest tu sieć tramwajowa, a żółto-czarne pojazdy szynowe uchodzą za jeden z symboli stolicy Saksonii.
Niemal każdy z nas będąc w Niemczech zachwyca się równymi drogami, czystymi ulicami czy też możliwością jazdy na jednym bilecie wieloma środkami transportu. U naszych zachodnich sąsiadów wszystko jest do obrzydzenia idealne. Będąc w Dreźnie można odczuć podobne wrażenie, z małą różnicą, tam jest jeszcze lepiej!
Drezno jest jednym z najważniejszych niemieckich miast, położonym we wschodniej części kraju, nad rzeką Łabą. Zniszczone w wyniku ciężkich nalotów pod koniec drugiej wojny światowej, obecnie przeżywa swoją drugą młodość. Drezno w odróżnieniu od wielu innych miast leżących w dawnych Niemczech Wschodnich, zwiększa swoją populację. Cała aglomeracja liczy około miliona mieszkańców, z czego połowa mieszka w samym Dreźnie.
Pierwsza wzmianka o Dreźnie pochodzi z 1206 roku. Jednak gwałtowny rozwój nastąpił dopiero w drugiej połowie XVIII wieku. Stąd Drezno zwane jest "miastem baroku". Znajduje się tu bowiem wiele zabytków z tego okresu, w tym słynna galeria malarstwa, mieszcząca się w zespole pałacowym Zwinger. Miasto bardzo ucierpiało podczas alianckich nalotów dywanowych w dniach 13-14 lutego 1945 roku, gdy zniszczona została niemal cała zabudowa, w tym historyczne centrum. Od tego czasu, przywracana jest świetność poszczególnych obiektów. Po wojnie miasto należało do NRD. Po upadku muru berlińskiego w 1990 roku, wielu mieszkańców wyjechało na Zachód. W Dreźnie jednak nie rzucają się w oczy puste blokowiska, tak jak ma to miejsce chociażby w Halle. Miasto jest obecnie dużym węzłem komunikacyjnym, a także ośrodkiem przemysłu maszynowego, produkcji klisz fotograficznych, przemysłu chemicznego i farmaceutycznego, a także samochodowego.
Drezno posiada bardzo dobrze rozwiniętą sieć komunikacji miejskiej, którą zarządza spółka Dresdner Verkehrsbetriebe AG (DVB), partner związku Verkehrsverbund Oberelbe (VVO). Obecnie funkcjonuje: 12 linii tramwajowych (długość wszystkich to ponad 200 kilometrów), 6 promowych, jedna kolejka podwieszana, jedna kolej linowa oraz 28 autobusowych linii miejskich i dodatkowo ponad 300 linii podmiejskich.
Pierwsze tramwaje konne wyjechały na ulice Drezna w 1872 roku. Sieć szybko się rozwijała. W 1893 roku w Dreźnie pojawiły się tramwaje elektryczne. Po drugiej wojnie światowej do miasta trafiły pierwsze tramwaje szybkobieżne. Na jazdy próbne z czeskiej Pragi przybyły wagony Tatra T3. W 1967 roku w Dreźnie pojawił się pierwszy specjalnie wyprodukowany dla NRD tramwaj Tatra T4D. Od 1969 roku pojazdy te wprowadzano seryjnie do ruchu. Po upadku muru berlińskiego przystąpiono do dalszej modernizacji infrastruktury i taboru tramwajowego. Kapitalnym remontom poddawano posiadane Tatry. W 1995 roku na ulice Drezna wyjechał pierwszy niskopodłogowy tramwaj typu NGT6DD. Rozpoczął się długotrwały proces unowocześniania sieci tramwajowej. Przez lata dokonano wymiany praktycznie całego taboru. Dzięki współpracy z zakładami Bombardiera w Bautzen, opracowano kilka modeli wagonów tramwajowych, które wyprodukowane zostały specjalnie dla Drezna. Tym sposobem, dziś te żółto-czarne i rzucające się w oczy pojazdy, są prawdziwym symbolem i wizytówką miasta. Podobnie, jak cały system komunikacji miejskiej.
Obecnie, sieć tramwajowa w Dreźnie liczy 134 kilometry długości, po których kursuje 189 niskopodłogowych wagonów tramwajowych. W mieście pozostało kilka wysokopodłogowych Tatr, jednak nie są już one wykorzystywane w ruchu liniowym. Na trasy wyjeżdżają wyłącznie okazjonalnie. Warto pamiętać, że drezdeńskie tramwaje kursują po torach o nietypowym rozstawie 1450 mm.
TATRY
Wagony produkowane przez zakłady Tatra przez dekady stanowiły w miastach posiadających sieci tramwajowe w Niemczech Wschodnich podstawowy środek transportu. Czechosłowackie wagony jeszcze na początku obecnego wieku dominowały na ulicach Drezna. Od 2023 roku wyjeżdżają na trasy już tylko okazjonalnie.
Drezno otrzymało w sumie 574 wagony silnikowe i 250 doczepnych. Były to pojazdy typu T4D-MS, T4D-MT, TB4D oraz B4D MS. Wozy T4D-MS wyprodukowane zostały w latach 1968 - 1983. Były to jednoczłonowe wagony silnikowe o długości 15 metrów, wyposażone w dwa wózki napędowe i troje drzwi. Pojazdy te napędzane były przez cztery silniki o mocy 43 kW. Na pokład zabrać mogły 26 pasażerów na miejscach siedzących oraz 48 pasażerów stojących. Oznaczono je numerami od 224 001 do 224 121. W latach 1992 - 1994 pojazdy te poddano modernizacji.
Wagony typu T4D-MT były nieco młodsze. Wyprodukowane zostały w latach 1971 - 1984, natomiast w latach 1993 - 1995 poddano je gruntownej modernizacji. Tramwaje otrzymały numery z przedziału 224 201 do 224 295.
Wagony TB4D były doczepami czynnymi. Wyprodukowano je w latach 1969 - 1979. Modernizacji poddane zostały z kolei w latach 1994 - 1997. Oznaczono je numerami z przedziału 244 001 do 244 055.
Doczepy B4D MS nie posiadały natomiast silników i używane były jako trzecie wagony w trójskładach. Wyprodukowano je w latach 1971 - 1984. W latach 1993 - 1995 zostały zmodernizowane. Oznaczono je numerami z przedziału 274 001 do 274 065.
Jeszcze na początku obecnego wieku na ulicach Drezna można było spotkać trójskłady Tatr. Pod koniec regularnej eksploatacji w ruchu były już tylko składy T4D-MT+TB4D, które pojawiały się na mieście praktycznie wyłącznie w godzinach szczytu w dni powszednie. Drezno obok Schwerin było jednym z pierwszych niemieckich miast, które wycofało z regularnej eksploatacji czechosłowackie tramwaje. W mieście zachowano 13 Tatr T4D-MT oraz 6 doczep TB4D. Wozy te wyjeżdżały jeszcze okazjonalnie, kursując na liniach 3, 6 i 11 oraz obsługując linie specjalne, na przykład w trakcie organizowanych w mieście imprez targowych. W 2023 roku ostatecznie także te pojazdy wycofano z liniowej eksploatacji, przeznaczając je na tabor historyczny.
BOMBARDIER NGT6DD
Od tych pojazdów wszystko się zaczęło. W pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku DVB AG rozpoczęło program wymiany taboru, którego celem było usunięcie z ulic miasta wagonów Tatra. Podjęta została współpraca z zakładami DWA Bautzen, w ramach której powstał tramwaj NGT6DD, zaprojektowany ściśle według wytycznych i potrzeb przewoźnika z Drezna.
Pojazd liczący nieco ponad 30 metrów długości składa się z pięciu członów, z czego skrajne oraz środkowy, osadzone są na wózkach. Dwa pozostałe zawieszono pomiędzy trzema członami. Wózki napędowe umieszczone zostały w skrajnych członach, dzięki czemu tylko w nich trzeba było podnieść podłogę, ale wyłącznie o jeden stopień. Drzwi usytuowano w podwieszonych członach, w rezultacie czego przy wejściach nie trzeba stosować żadnych stopni. Tramwaj napędzany jest czterema silnikami asynchronicznymi prądu przemiennego o mocy 95 kW każdy. Na pokład zabrać może 72 pasażerów na miejscach siedzących oraz 112 na miejscach stojących. W przypadku wersji dwukierunkowej jest to odpowiednio 88 i 96 miejsc.
W sumie w latach 1995 - 1998 do Drezna trafiło 60 sztuk tych pojazdów. Pierwsze 47 egzemplarzy powstało w wersji jednokierunkowej. Dalsze 13 to pojazdy dwukierunkowe, posiadające dwie kabiny i drzwi po obu stronach wozu. Pojazdy otrzymały numery z przedziału 2501 - 2547 i 2581 - 2593.
NGT6DD miał też w swojej historii wątek krakowski. W 1998 roku pierwszy wyprodukowany tramwaj tego typy numer 2501 gościł na jazdach testowych w MPK Kraków. Pojazd zrobił w naszym mieście niesamowite wrażenie. Na pamiątkę wizyty, tramwaj otrzymał imię "Kraków", z którym jeździł po Dreźnie. Niestety, później wagon uzyskał całopojazdową reklamę, skutkiem czego napis zniknął.
BOMBARDIER NGT8DD
Rozwinięciem wagonów NGT6DD są pojazdy NGT8DD. Jak nie trudno się domyślić, tramwaje te są wydłużoną wersją swoich poprzedników. Do pięcioczłonowego modelu dodano bowiem dwa człony - jeden wiszący oraz jeden z wózkiem napędowym. Tak wydłużony pojazd liczy więc 41 metrów długości i wciąż nie jest najdłuższym drezdeńskim tramwajem. Siedmioczłonowy wagon napędzany jest sześcioma silnikami asynchronicznymi prądu przemiennego o mocy 95 kW każdy. Na pokład zabrać może 112 pasażerów na miejscach siedzących oraz 144 na miejscach stojących.
Wagony NGT8DD były dostarczane do Drezna po zakończeniu produkcji NGT6DD. W sumie w latach 2001 - 2002 do miasta trafiły 23 wozy tego typu. Tramwaje te produkowano wyłącznie w wersji jednokierunkowej. Pojazdy otrzymały numery z przedziału 2701 - 2723.
BOMBARDIER NGTD12DD
Kolejny etap wymiany taboru tramwajowego w Dreźnie rozpoczął się w 2003 roku, gdy wyprodukowany został pierwszy wagon NGTD12DD. Ten imponujący pojazd, przez pewien czas będący najdłuższym tramwajem świata, mierzy 45 metrów długości. Wagon posiada pięć członów, osadzonych na sześciu wózkach, wyposażonych w sumie w dwanaście osi. W stosunku do NGT6DD i NGT8DD, zmieniona została koncepcja budowy tramwaju. Pierwszy, trzeci i piąty człon wyposażone są po dwa wózki napędowe. Każdy z wózków posiada po dwa silniki o mocy 85 kW, co w sumie daje o 90 kW większą moc niż w przypadku NGT8DD. Drugi i czwarty człon, wzorem poprzedników, podparte są na pozostałych członach tramwaju. Pojazd może zabrać na pokład 107 pasażerów na miejscach siedzących oraz 153 na miejscach stojących.
Wagony NGTD12DD wyprodukowano w latach 2003 - 2005 w ilości 32 sztuk. W latach 2009 - 2010 Drezno zyskało dodatkowe 11 pojazdów tego typu. Tramwaje te dostarczane były wyłącznie w wersji jednokierunkowej. W Dreźnie otrzymały numery z przedziału 2801 - 2843.
Wozy te uchodzą za bardzo udaną konstrukcję. Charakteryzują się bowiem bardzo spokojnym biegiem jazdy, znacznie mniejszym naciskiem na oś, co ma znacznie, zwłaszcza przy zużytych torowiskach oraz większą mocą silników. Wadą była konieczność odpowiedniego zaprojektowania układu foteli w środku, skutkiem czego pojazd ten może zabrać na pokład niewiele więcej pasażerów niż krótszy poprzednik NGT8. Mimo to, NGTD12DD jest symbolem i powodem do dumy drezdeńskiego przedsiębiorstwa komunikacyjnego. Podobne wagony zakupił również Lipsk, do którego trafiły 24 egzemplarze NGT12-LEI.
BOMBARDIER NGTD8DD
Sukces modelu NGTD12DD był kontynuowany dzięki produkcji skróconego modelu NGTD8DD, który posiada dwa człony mniej w stosunku do pierwowzoru. Trzydziestometrowy pojazd posiada w sumie trzy człony, z czego dwa skrajne są napędowe. Pierwszy człon wyposażono w dwa wózki napędowe, ostatni w tylko jeden. Środkowy człon, będący łącznikiem, usytuowany jest pomiędzy dwoma skrajnymi. W sumie więc tramwaj dysponuje sześcioma silnikami o mocy 85 kW. Dzięki przekonstruowaniu obudów wózków, zwiększono przestrzeń dla pasażerów. Pojazd może więc zabrać na pokład 69 osób na miejscach siedzących oraz 102 na miejscach stojących.
Wagony NGTD8DD produkowane były w latach 2006 - 2009. Do Drezna trafiło 40 jednokierunkowych pojazdów tego typu. Otrzymały numery z przedziału 2601 - 2640.
ALSTOM NGT DXDD
W 2019 roku podpisano umowę z firmą Bombardier Transportation na dostawę kolejnych wagonów tramwajowych. Tym razem zdecydowano się na pojazdy pięcioczłonowe o długości 43,5 metra i szerokości aż 2,65 metra. Konsekwencją tego jest możliwość poruszania się tych pojazdów tylko po trasach, na których rozsunięto osie torów do 3 metrów. Aby nie przebudowywać peronów przystankowych, pojazdy te posiadają specyficzny kształt ścian bocznych. Wagony najszersze są na wysokości siedzeń pasażerskich, natomiast zwężają się w kierunku dołu. Takie rozwiązanie pozwoliło na lepsze zagospodarowanie przestrzeni wewnątrz, w tym montaż większej liczby foteli pasażerskich. Tramwaje zabierają na pokład 290 pasażerów, w tym 97 na miejscach siedzących. We wnętrzu przygotowano też kilka stanowisk dla wózków dziecięcych i inwalidzkich oraz rowerów. Wagony osadzone są na pięciu wózkach, przy czym pod skrajnymi członami znajdują się po dwa wózki, natomiast piąty wózek zlokalizowany jest pod członem środkowym. Napęd stanowi 8 silników o mocy 94 kW, co daje łączną moc 760 kW. Pod tym względem są to najmocniejsze tramwaje w Dreźnie. Są one również najbardziej pojemne, mimo że ich długość jest o około 2 metry mniejsza od NGTD12DD.
Pierwszy tramwaj przybył do Drezna we wrześniu 2021 roku. W międzyczasie Bombardier Transportation został przejęty przez głównego konkurenta, czyli firmę Alstom. Przygotowania do liniowej eksploatacji trwały ponad rok. Dopiero w listopadzie 2022 roku pierwsze nowe tramwaje zaczęły kursować na linii 2. W 2023 roku skierowano je również do obsługi linii 3. Inne trasy mają być stopniowo przystosowywane do ich kursowania. W sumie zamówiono 24 wagony w wersji jednokierunkowej NGT DXDD-ER z opcją domówienia dalszych 7 wozów oraz 9 wagonów wersji dwukierunkowej NGT DXDD-ZR.
Pojazdy te robią ogromne wrażenie szczególnie we wnętrzu. Są niezwykle przestronne oraz jasne, w czym pomagają duże okna bez słupków w środku.
CARGO TRAM
Drezno było jednym z niewielu miast na świecie, w którym jeszcze w dwudziestym pierwszym wieku kursowały tramwaje towarowe, służące do przewozu szkieletów samochodów. W 2001 roku na ulice miasta wyjechał pierwszy CarGo Tram i podobnie jak wagony NGTD12DD, od razu stał się symbolem komunikacji miejskiej w Dreźnie.
Idea uruchomienia tramwaju towarowego zrodziła się z potrzeby transportu karoserii samochodów z położonego w zachodniej części miasta centrum logistycznego Volkswagena do leżącego przy Straßburger Platz Gläsernen Manufaktur, czyli montowni samochodów. W Polsce przy tego typu sytuacji zapewne pozwolono by na rozjeżdżanie ulic w samym centrum miasta. Niemcy oczywiście nie chcieli sobie na to pozwolić. Dzięki temu, w 2001 roku w Dreźnie pojawiły się tramwaje towarowe, które każdego dnia kilkakrotnie pokonywały tam i z powrotem czterokilometrową trasę, przebiegającą dokładnie przez środek centrum. Transporty odbywają się w ciągu dnia, przy normalnym ruchu tramwajów. Odjazdy CarGo Tram wyświetlane były nawet na tablicach przystankowych.
Do obsługi CarGo Tram służyło pięć wagonów silnikowych oraz siedem doczepnych. Wszystkie pojazdy wyprodukowane zostały przez Schalker Eisenhütte Maschinenfabrik GmbH w 2000 roku. Wagony silnikowe oznaczone zostały numerami od 202 001 do 202 005, natomiast doczepki od 202 021 do 202 027. Bez względu na rodzaj, każdy z wagonów miał niecałe 12 metrów długości i 4 silniki po 45 kW każdy. Wagony silnikowe mogły zabrać 7,5 t ładunku, doczepki 15 t. Na stałe eksploatowano dwa składy o długości 60 metrów, złożone z dwóch wagonów silnikowych i trzech doczepnych. Pozostałe wozy służyły jako rezerwa. Każdy ze składów posiadał 214 m3 powierzchni ładunkowej i mógł zabrać w sumie 60 t ładunku. Były to najdłuższe pociągi tramwajowe, jakie kiedykolwiek poruszały się po Dreźnie.
Niestety, CarGo Tram zakończył eksploatację w grudniu 2020 roku. Towarowe tramwaje zostały odstawione w zajezdni Trachenberge.
ZAJEZDNIE
W Dreźnie przez lata funkcjonowały małe zajezdni tramwajowe, rozsiane po całym mieście. W latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku rozpoczęto porządkowanie tego stanu. Obecnie czynne pozostają 3 nowoczesne zajezdnie tramwajowe. Zajezdnia Gorbitz została otwarta w 1996 roku. Zlokalizowana jest po zachodniej stronie centrum miasta. Zajezdnia Reik otwarta została w 2007 roku w południowo-wschodniej części miasta. W zamian zamknięto starą zajezdnię Tolkewitz, w miejscu której powstał kampus uczelniany. Nie zapomniano jednak o historii tego miejsca, pozostawiając między innymi szyny w bruku na placu przed budynkiem. Trzecia zajezdnia Trachenberge położona jest w północno-zachodniej części Drezna. Na jej terenie znajduje się Muzeum Tramwajów. Pozostała część tej zajezdni na przełomie 2018 i 2019 roku poddana została przebudowie.
MUZEUM TRAMWAJÓW
W historycznej hali zajezdni Trachenberge funkcjonuje drezdeńskie Muzeum Tramwajów. W swojej kolekcji posiada ono bogaty zbiór historycznego taboru. Najstarszy wagon silnikowy pochodzi z 1902 roku. Poza tym zwiedzający zobaczyć mogą wiele młodszych pojazdów. Wśród nich są również tramwaje Tatra, w tym pierwszy wagon T4D numer 2000, dostarczony w 1967 roku do NRD. Wszystkie pojazdy pozostają w stanie czynnym, wyjeżdżając okazjonalnie na ulice miasta.
W muzeum zobaczyć można również liczne pamiątki dotyczące funkcjonowania sieci tramwajowej w Dreźnie, a także bardzo ładną kolekcję modeli tramwajów, które przez ostatni wiek kursowały po stolicy Saksonii. Przy muzeum działa oczywiście sklep z pamiątkami.
Muzeum Tramwajów nie ma niestety stałych godzin otwarcia. Na stronie internetowej muzeum prezentowana jest informacja o terminach, w których można je zwiedzać. Zwykle jest to jeden lub dwa dni w miesiącu. Tam też zamieszczane są zapowiedzi kursowania historycznego taboru po mieście.
W ciągu roku kilkukrotnie organizowane są imprezy, w ramach których poza zwiedzeniem muzeum, można również odbyć podróż historycznymi wagonami tramwajowymi i autobusami po mieście.
CIEKAWOSTKI
