Tramwaje na świecie
Niemcy - Berlin
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: poniedziałek, 27, grudzień 2021 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 7435
Berlin jest stolicą Niemiec, jednego z najważniejszych i najbogatszych państw leżących w Europie. Do 1989 roku miasto było jednak symbolem podziałów. Berlin Zachodni stanowił bowiem enklawę znajdującą się na terenie byłej NRD, czyli za "żelazną kurtyną". Istniejące przez trzydzieści lat podziały obecnie w końcu się zacierają.
Pierwsze tramwaje konne wyjechały na ulice Berlina w czerwcu 1865 roku. Linia początkowo łączyła Bramę Brandenburską z Charlottenburg. W 1881 roku w mieście pojawiły się pierwsze wozy elektryczne. Odtąd sieć tramwajowa rozwijała się bardzo szybko, osiągając w latach trzydziestych ubiegłego wieku ponad 600 kilometrów długości. Po mieście kursowało wtedy ponad 90 linii.
Czasy II wojny światowej dokonały olbrzymich zniszczeń w stolicy Niemiec. Także tramwaje bardzo ucierpiały, chociaż podział miasta na strefy okupacyjne początkowo nie spowodował rozerwania sieci tramwajowej. Pierwsze wozy wróciły na ulice Berlina jeszcze w maju 1945 roku. Komunikacja między Wschodnim a Zachodnim Berlinem funkcjonowała do 16 stycznia 1953 roku. Rok później zaczęły się pierwsze likwidacje torowisk w zachodniej części miasta. W 1967 roku z ulic Berlina Zachodniego zniknęły ostatnie tramwaje. Odtąd komunikacja tramwajowa rozwijała się już tylko we Wschodnim Berlinie. Podział ten pozostał w niemal niezmienionym stanie do dnia dzisiejszego.
Obecnie sieć tramwajowa w Berlinie liczy 193,6 kilometra długości. Po stolicy Niemiec każdego dnia kursują 22 linie, jeżdżące od 4:30 rano do godziny 0:30 w nocy. Część z nich to zwykłe linie tramwajowe oznaczone cyframi. Dziewięć linii, to tak zwane "MetroTram" oznaczone literą "M" i cyfrą na przykład "M1", które w zasadzie niczym nie różnią się od konwencjonalnego tramwaju. Sieć uzupełnia ponadto 9 linii nocnych, oznaczonych literą "N" i cyfrą na przykład "N54". W mieście eksploatowane są 354 wagony tramwajowe dwóch podstawowych typów. Wszystkie pojazdy są niskopodłogowe. Stacjonują w 5 zajezdniach.
Na dzień dzisiejszy berlińskie tramwaje znajdują się w bardzo dobrym stanie. Niestety, patrząc wciąż na sieć tramwajową w mieście wyraźnie widać pas, w którym przebiegał kiedyś mur berliński. Do dzisiaj tramwaje praktycznie nie wjeżdżają na teren dawnego Berlina Zachodniego. Istnieją plany budowy nowych tras tramwajowych w zachodniej części miasta, ale na razie niezbyt wiele z tego wynika. Jedną z niewielu inwestycji było przedłużenie torowiska tramwajowego w rejon dworca Berlin Hauptbahnhof w 2014 roku. Wciąż jednak problemem przedsiębiorstwa BVG, zajmującego się komunikacją miejską w Berlinie, jest nadwyżka wozów tramwajowych, które nie mają gdzie kursować.
TATRY T6A2
W latach 1988 - 1990 Berlin otrzymał z zakładów Tatra 118 wagonów typu T6A2 i 64 sztuki doczep biernych typu B6A2. Były to typowe, czteroosiowe pojazdy. Podobne wozy, wprawdzie już nieco nowocześniejsze, spotkać można do dziś w wielu miastach Czech i Słowacji. Tramwaje te na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku kursowały nawet w składach trójwagonowych - T6A2+T6A2+B6A2 na jednym rozłożonym pantografie!
W trakcie eksploatacji w stolicy Niemiec wszystkie wozy przeszły modernizację. Wagony silnikowe oznaczono wtedy numerami od 5101 do 5218, a doczepy od 5501 do 5564. Już na początku dwudziestego pierwszego wieku, ze względu na ich małą pojemność, praktycznie nie można ich było zobaczyć w centrum Berlina. Kursowały po wschodnich obrzeżach miasta, w tym głównie w dzielnicy Köpenick. Część wozów została odstawiona do rezerwy, w tym wszystkie doczepy bierne. Miały czekać na otwarcie nowych linii tramwajowych. Te, które pozostały w ruchu, kursowały na liniach numer M17, 21, 37, 62, 67 i 68. Z ulic Berlina zniknęły ostatecznie w 2016 roku. Kilkadziesiąt wagonów tego typu zakupił Szczecin, który eksploatuje je do chwili obecnej.
TATRY KT4D
W latach 1976 - 1988 do stolicy Niemiec trafiały wagony przegubowe Tatra KT4D. Od 1982 roku dostarczano już tylko pojazdy w wersji KT4D-t, wyposażone w sterowanie tyrystorowe. W sumie w mieście znalazło się 576 wozów tego typu, z czego 99 sztuk w wersji tyrystorowej. Pojazdy te charakteryzowały się ciekawym rozwiązaniem konstrukcyjnym. Pojedynczy wagon składał się z dwóch członów, podpartych tylko na dwóch wózkach. Pod przegubem nie było bowiem kół. Tatry KT4D mogły być łączone w składy, dzięki czemu tworzyły bardzo pojemne pociągi tramwajowe. Od 1994 roku wozy KT4D przechodziły gruntowną modernizację. Pojazdy po remoncie otrzymywały numery z przedziału od 6001 do 6173. Także młodsze KT4D-t poddawano odnowie. Te tramwaje oznaczano numerami z przedziału od 7001 do 7099.
Większość berlińskich przegubowych Tatr zniknęła z ulic tego miasta jeszcze na początku dwudziestego pierwszego wieku. Część wozów sprzedano między innymi do Rumunii, Kazachstanu, a w latach 2006, 2010 i 2012 - 2013 także do Szczecina. Pod koniec eksploatacji w mieście pozostało około 40 pojazdów tego typu. Część z nich była odstawiona do rezerwy i nie kierowano ich do ruchu. Wykorzystywane były między innymi do obsługi przewozów dodatkowych podczas różnego rodzaju imprez. Pozostałe kursowały solo lub w składach, głównie na trasach przebiegających z dala od centrum. Ostatni rozdział ich historii miał miejsce na początku 2021 roku. W związku z trwającą pandemią choroby Covid-19, skierowano je ponownie do ruchu na szerszą skalę, aby zapewnić odpowiednie warunki podróży dla pasażerów. W maju zakończyły jednak liniową eksploatację.
GT6N
Już na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku w Berlinie podjęto działania zmierzające do zakupu niskopodłogowych wagonów. W listopadzie 1991 roku do miasta na testy przybył pierwszy w pełni niskopodłogowy tramwaj na świecie, AEG GT6N numer 801 z Bremy. Ten sam wóz rok później testowany był również na ulicach Krakowa. Testy wypadły pomyślnie, a ich skutkiem było podpisanie kontraktu na dostawę 120 wagonów. W latach 1994 - 1998 Berlin otrzymał w sumie 105 wozów tego typu, oznaczonych kolejno od numeru 1001 do 1105. W międzyczasie zmieniono plany i postanowiono, że ostatnie 15 pojazdów dostarczonych zostanie w wersji dwukierunkowej GT6N-ZR. W latach 1996 - 1998 pierwsze cztery wozy wróciły do producenta.
Tramwaje AEG GT6N to pojazdy jednokierunkowe trójczłonowe, oparte na trzech wózkach znajdujących się pod każdym z członów. Wewnątrz pojazdu nie ma żadnych stopni, a podłoga znajduje się na jednym poziomie.
Berlińskie wozy GT6N dwa razy gościły w Polsce. Podczas pierwszej wizyty w połowie lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku po Warszawie kursował wóz numer 1004. W 2001 roku do naszego kraju przybyły wóz 1001, który można było zobaczyć na ulicach Poznania, Szczecina, Wrocławia i Warszawy.
W latach 2011 - 2012 w dwóch pojazdach numer 1006 i 1016 zamontowano nowy napęd i oprogramowanie, podobne do tego stosowanego w wagonach Bombardier Flexity Berlin. Po przebudowie wozy otrzymały oznaczenie GT6N-U oraz numery 1506 i 1516. W ten sposób zmodernizowano większość GT6N-U do 2016 roku.
W latach 2017 - 2018 dalsze 30 wagonów przeszło modernizację, w wyniku której oznaczone zostały typem GTNO. W ramach przebudowy otrzymały one między innymi wyświetlacze LED w kolorze białym. Oznaczane są numerami od 1201 wzwyż.
Zmodernizowane pojazdy wyróżniają się zderzakiem pomalowanym na kolor żółty, czyli jednolicie z barwami nadwozia. Przy zmianach numeracji dokonywana jest zmiana tylko drugiej cyfry, czyli wóz 1251 to wcześniejszy 1051, a 1541 to wcześniejszy 1041.
GT6N-ZR
Do niedawna najmłodszymi wagonami eksploatowanymi w Berlinie były dwukierunkowe, w pełni niskopodłogowe wozy GT6N-ZR. Pojazdy te stanowią rozwinięcie starszych tramwajów typu GT6N. W latach 1999 - 2003 do Berlina trafiło w sumie 45 pojazdów tego typu. Oznaczone zostały numerami od 2001 do 2045. Po mieście kursują zarówno solo jak i w składach, jednak obecnie rzadziej pojawiają się w centrum Berlina.
BOMBARDIER FLEXITY BERLIN
Najnowszymi pojazdami eksploatowanymi obecnie w stolicy Niemiec są tramwaje tworzące rodzinę Bombardier Flexity Berlin. W 2008 roku rozpoczęto testy czterech prototypowych pojazdów. Każdy z tramwajów wyprodukowany został w innej odmianie: jednokierunkowej pięcioczłonowej GT6-ERK numer 3001, dwukierunkowej pięcioczłonowej GT6-ZRK numer 4001, jednokierunkowej siedmioczłonowej GT8-ERL numer 8001 i dwukierunkowej siedmioczłonowej GT8-ZRL numer 9001. Wszystkie pojazdy były w pełni niskopodłogowe i liczyły odpowiednio 30,8 m lub 40 metrów długości. Mierzyły 2,4 metra szerokości i były szersze o 10 centymetrów od dotychczas eksploatowanych pojazdów. W związku z tym nie mogły kursować po dzielnicy Köpenick oraz części sieci w dzielnicy Pankow.
W wyniku przeprowadzonych testów, ostatecznie w ramach kilku zamówień do miasta trafiło ponad 220 pojazdów, w tym 34 GT6-ZRK, 40 GT8-ERL i 146 GT8-ZRL. Warto zaznaczyć, że prototypowy wagon GT6-ERK numer 3001 uzupełniony został w 2012 roku o dwa człony i stał się pojazdem GT8-ERL numer 8026
34 wagony GT6-ZRK posiadają pięć członów i czworo dwuskrzydłowych drzwi po każdej stronie. Berlin zakupił wagony o tej długości wyłącznie w wersji dwukierunkowej. Poza prototypowym egzemplarzem, pozostałe wozy dostarczone zostały w latach 2012 - 2013. Oznaczono je numerami od 4001 do 4034.
40 wagonów GT8-ERL posiada siedem członów i pięcioro dwuskrzydłowych drzwi. Są to pojazdy jednokierunkowe. Poza prototypowymi egzemplarzami (w tym rozbudowanym, pięcioczłonowym wozem), pozostałe tramwaje dostarczone zostały w latach 2011 - 2012 i 2015 - 2016. Oznaczono je numerami od 8001 do 8040.
146 wagonów GT8-ZRL również posiada siedem członów i pięcioro dwuskrzydłowych drzwi po każdej stronie. Są to pojazdy dwukierunkowe. Poza prototypowymi egzemplarzami, pozostałe wozy dostarczone zostały w latach 2013 - 2021. Oznaczono je numerami od 9001 do 9146. Początkowo brakowało wozu o numerze 9100, ale w 2019 roku został on uzupełniony. Kolejne wagony tego typu dostarczano sukcesywnie do 2021 roku. Realizacji ostatniego przetargu jesienią 2021 roku jeszcze nie ukończono. Do dostarczenia pozostało 11 pojazdów.
W latach 2022 - 2033 spodziewana jest dostawa kolejnych 117 sztuk niskopodłogowych tramwajów, w tym głównie dwukierunkowych. Wśród nich planowane jest 17 wozów składających się z aż dziewięciu członów. Tramwaje te oznaczone będą typem XLZ.
