/** */

Tramwaje w Europie

Austria - Linz

Linz jest trzecim co do liczby mieszkańców miastem w Austrii, położonym w północnej części kraju nad Dunajem. Liczy niespełna 200 tysięcy ludzi. Jest stolicą kraju związkowego Górnej Austrii. Po mieście tym kursują tramwaje po torach o nietypowym rozstawie 900 mm. Miejski transport szynowy uzupełniany jest przez sieć trolejbusów i autobusów.

 

Pierwsza osada w miejscu współczesnego Linzu powstała jeszcze w czasach rzymskich. Szybko stała się ważnym ośrodkiem handlowym. Obecnie jest to duży węzeł komunikacyjny w Austrii. Funkcjonuje tu huta żelaza, a także przemysł maszynowy i chemiczny oraz port rzeczny na Dunaju. Oprócz tego, Linz może pochwalić się zabytkową zabudową w centrum miasta, w tym największym rynkiem w Austrii. Jedną z najciekawszych atrakcji jest jednak góra Pöstlingberg, położona na północny-zachód od centrum. Można tu dotrzeć tramwajem linii 50.

 

Początki transportu szynowego w Linzu sięgają 1880 roku. Wówczas na ulice miasta wyjechały pierwsze tramwaje konne. Trasa o długości 2,6 kilometra prowadziła wówczas z dworca kolejowego przez centrum, most na Dunaju na Hinsenkampplatz. Tramwaje od początku poruszały się po torach o nietypowym rozstawie 900 mm, który stosowany jest do dziś. Podobnym rozwiązaniem w Europie może pochwalić się tylko Lizbona. Warto jednocześnie przypomnieć, że pierwsze krakowskie tramwaje również poruszały się po torach o identycznym prześwicie.

 

W 1895 roku trasa została przedłużona o 300 metrów do stacji kolejowej Linz Urfahr. Dwa lata później istniejąca sieć tramwaju konnego została zelektryfikowana. Tymczasem w 1898 roku uruchomiono linię tramwajową na górę Pöstlingberg. Trasa prowadziła ze stacji kolejowej Linz Urfahr na szczyt Pöstlingberg. Linia miała zdecydowanie górski charakter. Średnie nachylenie trasy wynosiło 105‰. Mimo to, zastosowano tradycyjny napęd bez wspomagania zębatką czy liną. Co ciekawe, w tym przypadku wykorzystano tory o nieco większym rozstawie 1000 mm. Z tego powodu, nie było możliwości połączenia sieci miejskiej i tramwaju górskiego.

 

Od 1902 roku sieć tramwajowa w mieście była rozbudowywana, głównie w kierunku północ-południe. W kolejnych latach powstawały również trasy poprzeczne, a także kolejne połączenia. Sieć rozwijała się właściwie do wybuchu II wojny światowej. Pod koniec wojny infrastruktura tramwajowa w mieście ucierpiała, jednak przewozy udało się wznowić w ciągu 4 miesięcy po ustaniu działań wojennych. Po 1955 roku następowały rekonstrukcje układu torowego w mieście. Niestety, w 1969 roku zlikwidowano trasę poprzeczną, wprowadzając w miejsce tramwaju autobusy. Na szczęście przed likwidacją uratowany został główny i najstarszy ciąg, prowadzący z północy na południe, przez historyczne centrum. Od 1985 roku został on przedłużony w kierunku południowym do pętli Auwiesen i Solar City. W 2004 roku otwarto tunel tramwajowy pod kolejowym dworcem głównym. W 2011 roku zbudowano natomiast odnogę od trasy w tunelu w kierunku zachodnim do Doblerholz. W kolejnych latach linię tę przedłużano do Trauner Kreuzung a następnie do miasteczka Traun.

 

Jednocześnie w 2008 roku wstrzymano ruch tramwaju górskiego na Pöstlingberg. Rozpoczęła się modernizacja trasy wraz z przebudową tory na 900 mm. Dzięki temu, możliwe było jego włączenie do miejskiej sieci tramwajowej. Trasa została ponownie otwarta w 2009 roku.

 

Obecnie sieć tramwajową w mieście obsługuje firma Linz Linien, będąca oddziałem spółki użyteczności publicznej Linz AG. Funkcjonuje tu pięć linii tramwajowych, w tym tramwaj górski na Pöstlingberg. Długość sieci wynosi 30 kilometrów. Podstawę sieci stanowią linie 1 i 2, które obsługują główną trasę średnicową i rozdzielają się na dwie końcówki w południowej części miasta. Linie 3 i 4 również na większości trasy kursują razem, rozdzielając się w miejscowości Traun. Linie te obsługiwane są przez tabor jednokierunkowy. Sieć uzupełnia linia 50, kursująca z Hauptplatz na Pöstlingberg i obsługiwana przez wagony dwukierunkowe. Jej trasa zakończona jest końcówkami torowymi. Na Hauptplatz linia korzysta ze specjalnie przygotowanego dla niej toru postojowego.

 

Sieć tramwajowa w Linzu w większości jest dwutorowa. Niemal wszystkie trasy zakończone są pętlami. Jedynie trasa na Pöstlingberg pozostała jednotorowa. Dodatkowo, w dzielnicy Ebelsberg funkcjonuje splot torowy. W rejonie dworca Linz Hauptbahnhof tramwaje wjeżdżają do tunelu. Pod ziemią zlokalizowane są trzy pary przystanków. Większość torowisk jest wydzielona i zbudowana w "zielonej" technologii. Trasa na Pöstlingberg wciąż jest jedną z najbardziej stromych w Europie. Maksymalne nachylenie toru wynosi 11,6%. Tramwaje na długości 2,9 kilometra pokonują różnicę wysokości wynoszącą 255 metrów i to bez zastosowania dodatkowej szyny zębatej.

Bombardier Moun...
Bombardier Moun...
Bombardier Moun...
Przecięcie tras...
Malownicza lini...
Dylatacje w tor...
Tor tramwajowy ...
Bombardier Moun...
Końcówka Pöstli...

Szczególną cechą sieci w Linzu są przejazdy kolejowe, na których tramwaje przejeżdżają przez niezelektryfikowaną linię kolejową Mühlkreisbahn. Linie 1 i 2 do niedawna przecinały łącznicę na wschód od stacji Linz Urfahr, prowadzącą do sieci kolei austriackich. Od 2009 roku funkcjonuje natomiast nowe przecięcie trasy linii 50 na zachód od tej stacji, dzięki czemu możliwe było włączenie Pöstlingbergbahn do sieci tramwajowej w mieście.

 

W przyszłości planowana jest budowa drugiej osi tramwajowej w Linzu, łączącej się z istniejącą linią północ-południe zarówno po północnej stronie Dunaju, jak i na południe od stacji kolejowej, ale biegnącej na wschód od istniejącej trasy. W planach jest też połączenie sieci tramwajowej z kolejową, dzięki czemu tramwaje mogłyby obsługiwać trasy regionalne.

 

Tabor tramwajowy w Linzu składa się obecnie wyłącznie z nowoczesnych, niskopodłogowych wagonów tramwajowych. Wszystkie pojazdy wyprodukowane zostały przez firmę Bombardier. Najstarsze to mierzące 40 metrów długości wozy Flexity Outlook Cityrunner I. W latach 2002 - 2008 zakupiono 33 tramwaje tego typu. Posiadają one numery od 001 do 033. Wyglądem zewnętrznym są bardzo zbliżone do wagonów kursujących w Łodzi. Posiadają jednak aż 7 członów.

Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...

Młodsze wagony Flexity Outlook Cityrunner II pochodzą z lat 2011 - 2012 i 2015 roku. Dostarczono wówczas 29 pojazdów tego typu. Oznaczone są numerami z przedziału od 060 do 088. Również posiadają 7 członów. Oba typy tramwajów obsługują linie od 1 do 4.

Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...
Bombardier City...

Do obsługi linii 50 w latach 2009 - 2011 zakupiono specjalne wagony określane jako Mountainrunner. Ze względu na zamiar zachowania wyjątkowości linii oraz jej turystycznego charakteru, nowe tramwaje wykonane zostały w stylu retro. Na ścianach czołowych posiadają dodatkowy, duży reflektor, nawiązujący do historycznego taboru. We wnętrzu zastosowano z kolei drewniane ławki. Pojazdy te są znacznie krótsze. Mierzą 19 metrów długości i posiadają tylko trzy człony. Dodatkowo są dwukierunkowe, a także wyposażone w specjalne mechanizmy docisku kół do szyn, ułatwiające pokonywanie stromych wzniesień. Zwykłe tramwaje miałyby tam kłopoty z wyjazdem. Oznaczono je numerami od 501 do 504. Kursują tylko na linii 50.

Bombardier Moun...
Linia 50 na Hau...
Dwutorowa końcó...
Bombardier Moun...
Kabina motornic...
Wnętrze wagonu ...

Linia 50 obsługiwana jest również przez odnowione i dostosowane do poruszania się po torach o rozstawie 900 mm trzy historyczne, wysokopodłogowe wagony, pochodzące z Grazer Waggonfabrik. Na linii 50 kursują one w dni wolne od pracy, w zestawach dwuwagonowych, złożonych z dwóch wagonów silnikowych, posiadających osobne pantografy. Trzeci wagon pełni wówczas rolę rezerwy. Pojazdy te oznaczone są numerami rzymskimi VIII, X, XI.

Zabytkowy skład...
Pulpit motornic...
Wnętrze history...

W przeszłości po Linzu kursowały między innymi imponujące, czteroczłonowe wagony GT10. Były to pojazdy wysokopodłogowe, produkcji Lohner i Rotax. Kilka lat temu zostały jednak całkowicie wycofane z ruchu liniowego.

 

W Linzu funkcjonują trzy zajezdnie tramwajowe. Główna zajezdnia Remise Kleinmünchen zlokalizowana jest w południowej części miasta przy ulicy Wiedeńskiej, w dzielnicy Linz Kleinmünchen-Auwiesen, przy trasie linii 1 i 2. Posiada trzy hale. Garażuje tu większość wagonów w mieście. Druga zajezdnia Remise Weingartshof, czasem określana jako Remise Leonding, położona jest w sąsiednim mieście Leonding przy ulicy Kremstal w pobliżu Weingartshof. Zajezdnia ta znajduje się przy tasie linii 3 i 4. Została uruchomiona w 2011 roku. Na razie garażuje tu 14 wagonów Cityrunner, jednak w przyszłości planuje się rozbudowę tego obiektu.

Nowoczesna zaje...

Wszystkie wagony obsługujące linię 50 garażują we własnej, historycznej zajezdni, zlokalizowanej w pobliżu dworca Linz Urfahr. Zajezdnia posiada niewielką, trójtorową halę i zabytkową dyspozytornię w kształcie litery "U", przy której wagony zmieniają kierunek, aby wjechać do hali.

Zabytkowy skład...
Zbytkowa dyspoz...

Niezależnie od opisanej powyżej sieci tramwajowej w Linzu, na górze Pöstlingberg funkcjonuje Linzer Grottenbahn, będąca elementem jednego z najstarszych parków rozrywki na świecie. W 1906 roku w jednej z wież dawnego fortu Maksymiliana otwarto kolejkę dziecięcą, poruszającą się w pętli w grocie. Wzdłuż trasy zainscenizowano sceny z bajek. W styczniu 1945 roku w wyniku nalotu kolej w grocie została zniszczona. Po wojnie atrakcję odbudowano w zmienionej formie. Ponowne otwarcie miało miejsce w dniu 1 maja 1948 roku. Kolejka z pewnymi zmianami funkcjonuje do chwili obecnej.

 

Trasa kolejki składa się z pętli o długości 82,705 metra. Pociąg złożony z elektrycznej lokomotywy, ucharakteryzowanej na głowę smoka i kilku odkrytych wagoników pasażerskich, porusza się po okręgu w tunelu po torze o rozstawie 1 metra. Kolejka zasilana jest z trzeciej szyny, zamontowanej wewnątrz okręgu, napięciem prądu zmiennego o wartości 60 woltów, które następnie w lokomotywie zwiększane jest do 380 woltów prądu stałego przy pomocy transformatora. Pierwotnie pociąg zasilany był "tramwajowym" napięciem o wartości 600 woltów prądu stałego, jednak zrezygnowano z tego rozwiązania w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku ze względów bezpieczeństwa.

 

W sumie w ramach każdego przejazdu kolej wykonuje trzy rundy po pętli. Podczas dwóch pierwszych przejazdów prezentowane są bajkowe sceny z krasnoludkami po jednej i drugiej stronie trasy. W trzecim przejeździe cała grota jest w pełni oświetlona. Kurs kończy się buchającym dymem z nosa smoka zamontowanego na przodzie lokomotywki.

 

Po podróży pociągiem, zwiedzający schodzą poziom niżej, gdzie znajduje się replika głównego placu Linzu w skali 1:7, z kamienicami i sklepami z przełomu XIX i XX wieku. Całość tworzy bajkowy klimat i warta jest zobaczenia, nie tylko jeśli chodzi o dzieci.

Kolejka Linzer ...
Bajkowy pociąg ...
Okrężna trasa k...

Austriacki Linz to wzorcowy przykład miasta, które uznało tramwaj za nowoczesny, ekologiczny środek transportu i systematycznie rozwija jego sieć. Dzięki powstaniu nowych tras, w tym również do sąsiednich miejscowości, udało się ograniczyć funkcjonowanie sieci autobusowej. Jednocześnie poprawiono integrację tramwaju z koleją dzięki budowie tunelu tramwajowego pod dworcem głównym, a także włączono do sieci turystyczną trasę na Pöstlingberg. Linz zainwestował też w bardzo nowoczesny i pojemny, w pełni niskopodłogowy tabor, który porusza się po torowiskach, będących w świetnym stanie. Dzięki temu, sieć tramwajowa stała się kręgosłupem komunikacyjnym miasta, a tramwaje jego wizytówką.

 

Na tym jednak nie koniec. Linz ma w planach integrację sieci tramwajowej z siecią kolejową. Dzięki temu powstałby regionalny tramwaj, obsługujący sąsiednie miejscowości. W tym miejscu nasuwa się porównanie austriackiego miasta z Łodzią, która również na początku obecnego wieku zainwestowała w wagony Cityrunner. Z funkcjonującej wówczas w Łodzi tramwajowej komunikacji podmiejskiej obecnie niewiele pozostało. W ciągu kilku lat zlikwidowano około 40 kilometrów torowisk, czyli więcej, niż długość istniejącej obecnie w Linzu sieci tramwajowej. 

 

PSMKMS & Impuls

Zaloguj się, aby dodawać komentarze.

Zdjęcie tygodnia

Zaloguj się

Odwiedza nas 192 gości oraz 1 użytkownik.