Tramwaje na świecie
Niemcy - Frankfurt nad Menem
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: wtorek, 28, czerwiec 2022 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 1766
Frankfurt nad Menem położony jest w kraju związkowym Hesja, na zachodzie Niemiec. Liczy ponad 760 mieszkańców, natomiast cała metropolia oceniana jest na 5 milionów ludzi. Jest to piąte pod względem wielkości miasto w Niemczech. Szkielet transportu publicznego stanowi tu sieć szybkiej kolei miejskiej S-Bahn i metra U-Bahn, które uzupełniają tramwaje.
Początki osadnictwa w rejonie współczesnego Frankfurtu sięgają I wieku, gdy Rzymianie wznieśli tu kilka obozów wojskowych. Później istniało tu miasto Nida. Pierwsze wzmianki o Frankfurcie pojawiły się jednak dopiero w 793 roku. Już wtedy był to jednak znaczący ośrodek. Od 1220 roku Frankfurt był wolnym miastem Rzeszy, dzięki czemu podlegał bezpośrednio władzy cesarskiej. Od 1359 roku w mieście tym wybierano cesarzy niemieckich. Dodatkowo, w latach 1562 - 1792 odbywały się tu ich koronacje. Od 1866 roku Frankfurt stał się częścią Prus. Miasto bardzo ucierpiało w wyniku alianckich bombardowań w 1944 roku. Zniszczone zostało praktycznie całe centrum. Po wojnie odbudowano tylko niewielką część historycznych budynków. Frankfurt typowany był na ewentualną stolicę Niemiec Zachodnich, w zastępstwie za Berlin. Tak się jednak nie stało. Obecnie miasto jest przede wszystkim jednym z najważniejszych centrów finansowych na świecie. Swoje centrale mają tu największe niemieckie banki. Funkcjonuje tu druga najważniejsza giełda papierów wartościowych na świecie. Frankfurt jest też jednym z największych ośrodków targowych, a także ważnym węzłem transportowym. Działa tu jeden z największych portów lotniczych świata, poza tym istnieje jeden z największych i najważniejszych węzłów kolejowych Niemiec. Jest to też istotny węzeł drogowy.
Tak ważny ośrodek posiada sprawny system transportowy, oparty przede wszystkim o szybką kolej miejską S-Bahn i metro U-Bahn, które uzupełnia sieć tramwajowa. Pomimo bogatej historii, tramwaje obecnie pełnią trzeciorzędną rolę. Istnieją plany likwidacji sieci tramwajowej w mieście, ale cały czas budzą one powszechny społeczny sprzeciw. Dzięki temu, mogą się one powoli rozwijać.
Jako pierwsze wyjechały na ulice Frankfurtu nad Menem tramwaje konne. W 1872 roku uruchomiona została trasa z Schönhof do Hauptwache. Torowisko o rozstawie 1435 mm eksploatowała belgijska firma Frankfurter Trambahn-Gesellschaft (FTG). W 1884 roku inna prywatna firma Frankfurt-Offenbacher Trambahn-Gesellschaft (FOTG) uruchomiła pierwszą linię tramwaju elektrycznego, który był jednocześnie trzecim takim rozwiązaniem na świecie po Berlinie i Wiedniu. Trasa prowadziła z Deutschherrn-Kai we Frankfurcie przez gminę Oberrad do Mathildenplatz w sąsiednim mieście Offenbach. W tym przypadku zastosowano torowisko o rozstawie 1000 mm. Kolejne trasy podmiejskie otwierały firmy Frankfurter Lokalbahn AG (FLAG) i Frankfurter Waldbahn na północy i południu miasta w 1888 i 1889 roku. W tym przypadku funkcjonowały tramwaje parowe. Eksperymentowano też z tramwajami akumulatorowymi i bateryjnymi.
W 1898 roku przedsiębiorstwo FTG zostało przejęte przez miasto Frankfurt. Szybko rozpoczęto elektryfikację sieci tramwajowej. Do 1904 roku wszystkie istniejące linie tramwaju konnego zostały zelektryfikowane. Po zakończeniu tego procesu, skupiono się nad dalszym rozwojem sieci, który trwał do lat trzydziestych dwudziestego wieku. W 1938 roku sieć frankfurckich tramwajów osiągnęła swój największy zasięg. Po mieście kursowały 32 linie, a długość torowisk wynosiła 125 kilometrów. Stan ten nie trwał jednak zbyt długo. W wyniku alianckich bombardowań w 1944 roku, większość miasta została zniszczona. Zabudowa centrum praktycznie przestała istnieć.
Po wojnie Frankfurt znalazł się w dwóch alianckich strefach okupacyjnych: francuskiej i amerykańskiej. Konsekwencją tego był czasowy podział sieci tramwajowej. Po zakończeniu jej odbudowy, starano się realizować nowe połączenia. W 1953 roku powstała trasa do Höchst, a w 1957 roku do Enkheim. W 1955 roku miasto Frankfurt przejęło dwie linie podmiejskie do Oberursel i Bad Homburg. Jednocześnie podjęto decyzję o budowie systemu metra U-Bahn. Skutkiem tego, w 1963 roku ruszył proces zamykania linii tramwajowych.
Pierwsza linia U-Bahn została uruchomiona w 1968 roku, a druga w 1974 roku. W 1978 roku oddano do użytku centralny tunel. Jednocześnie zamykano równoległe linie tramwajowe, których trasy dublowały się z podziemną koleją miejską. Wraz z otwarciem trzeciej linii U-Bahn w 1986 roku, tradycyjna sieć tramwajowa miała całkowicie zniknąć z centrum miasta. Rozwiązanie to spotkało się jednak z rosnącą krytyką. W ciągu roku prawie 60 tysięcy mieszkańców podpisało się pod petycją żądającą pozostawieniem linii tramwajowych. W wyniku protestów, w 1986 roku zdecydowano o utrzymaniu linii tramwajowych na terenie starego miasta. W 1990 roku Rada Miasta w ramach Polityki Transportowej uznała tramwaj jako równoważny środek transportu obok systemu metra U-Bahn i szybkiej kolei miejskiej S-Bahn. W pierwszej kolejności zdecydowano o budowie liczącego nieco ponad 700 metrów łącznika w centrum do węzła Konstablerwache. W 2003 roku powstała trasa do Rebstock. Ogólny plan transportowy z 2004 roku przewidywał budowę kilku nowych linii tramwajowych do 2015 roku. Z tych założeń udało się między innymi zrealizować w 2011 roku nową trasę z Glauburgstraße do Preungesheim-Ost.
Obecnie sieć tramwajową we Frankfurcie obsługuje przedsiębiorstwo Stadtwerke Verkehrsgesellschaft. W mieście funkcjonuje 8 linii zwykłych o numerach: 11, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 21, jedna linia okresowa 19 oraz jedna linia okolicznościowa 20. Poszczególne trasy wybiegają z centrum promieniście. Wokół starego miasta tworzą pierścień, po fragmencie którego porusza się każda z linii. Sieć liczy 67 kilometrów długości, a tramwaje poruszają się po torach o rozstawie 1435 mm. Istnieją plany dalszego rozwoju sieci, w tym między innymi przywrócenia linii 13.
Poza komunikacją tramwajową, we Frankfurcie funkcjonuje sieć metra U-Bahn. Składa się ona z dziewięciu linii o numerach od U1 do U9, z których pierwsze osiem linii dociera do centrum miasta. W sumie funkcjonuje 27 stacji w tunelach oraz 59 stacji na powierzchni. Sieć liczy 65 kilometrów, czyli podobnie jak w przypadku komunikacji tramwajowej.
Przez wiele lat po ulicach Frankfurtu kursowały typowe dla wielu miast Niemiec Zachodnich wagony firmy Düwag typu GT6, GT8 i B4, oznaczone tu odpowiednio typem M, N, O (GT8 w wersji dwukierunkowej) i I. Wiele wagonów typu M, N i O sprowadziło i eksploatowało MPK Poznań. Doczepy bierne typu I trafiły natomiast do Szczecina, a także do Poznania. W tym drugim mieście nie wprowadzono ich jednak nigdy do ruchu liniowego. Poniżej można zobaczyć zdjęcia wagonów M, N, O i I z Poznania.
Najstarszymi wagonami eksploatowanymi we Frankfurcie nad Menem są pojazdy firmy Duewag serii Pt, wyprodukowane w 1977 roku. W przeszłości wykorzystywane były też w wersji z poszerzonymi stopniami, przystosowanymi do obsługi zarówno wysokich peronów w ramach kolei miejskiej, jak i niskich na sieci tramwajowej. Pojazdy te nosiły oznaczenie Ptb i kursowały w trakcji ukrotnionej na liniach U-Bahn.
W 2021 roku w ruchu pozostawało tylko kilka egzemplarzy, których eksploatacja miała się wkrótce zakończyć w związku z planami dostaw nowego taboru. Wśród nich był również wagon historyczny Pt o numerze bocznym 128, posiadający pomarańczowo-beżowe barwy. Począwszy od 2022 roku firma Alstom miała dostarczyć 45 sztuk wagonów Citadis X05, określanych we Fraknfurcie nad Menem jako typ T. Pojazdy te miały zastąpić nie tylko wozy Pt ale również typu R. Używane wagony typu Pt i Ptb zakupiło tureckie miasto Gaziantep oraz polskie przedsiębiorstwo Tramwaje Śląskie. W naszym kraju wagony te zmodernizowano wstawiając między innymi niskopodłogowy człon oraz zmieniając ściany czołowe.
W 1993 roku zakupiono niskopodłogowe tramwaje firmy Duewag, oznaczone we Frankfurcie serią R. Były to jedne z pierwszych tramwajów niskopodłogowych na świecie. Składają się z trzech członów, z których każdy oparty jest na jednym wózku i mierzą 27,6 metra długości. Do Frankfurtu trafiło w sumie 40 egzemplarzy, z których w ruchu pozostało 38. Dwa wagony w wyniku doznanych uszkodzeń podczas kolizji, zostały wycofane z ruchu. Oznaczono je numerami z przedziału od 001 do 040. Wraz z dostawami nowych wagonów typu T, zakładano ich wycofanie z eksploatacji od 2022 roku.
W latach 2003 - 2007 zakupiono 65 wagonów Bombardier, reprezentujących rodzinę Flexity Classic. Zostały one oznaczone typem S. W 2013 roku dokupiono dalsze 9 wozów. Są to pojazdy trójczłonowe, oparte na czterech wózkach, o długości 30,3 metra. Obecnie stanowią one podstawę parku taborowego we Frankfurcie. Oznaczone zostały numerami z przedziału od 201 do 274.
Oprócz taboru typowo tramwajowego, we Frankfurcie eksploatowane są też pociągi metra. Najstarsze pojazdy serii U4 pochodzą z lat 1994 - 1997. Są dwuczłonowe i posiadają 25,8 metra długości. Zakupiono ich 39 sztuk. Oznaczone zostały numerami od 501 do 539. Kursują solo, jak i w składach złożonych z dwóch lub trzech jednostek.
W latach 2003 - 2013 wprowadzono do eksploatacji 94 jednostki Bombardier typu U5-25 o długości 25,8 metra. Oznaczone zostały numerami od 603 do 696. Podobnie, jak wagony U4, kursują one solo lub w składach złożonych z dwóch, trzech lub nawet czterech jednostek.
Równolegle w latach 2011 - 2017 zakupiono 130 jednostek firmy Bombardier typu U5-50 o długości 50,3 metra. Oznaczone zostały numerami z przedziału od 801 do 930. Kursują pojedynczo, jak i w trakcji podwójnej. Tworzą wówczas zestawy o długości ponad 100 metrów. Łączone są także w pociągi z krótszymi jednostkami U5-25.
W historii komunikacji tramwajowej we Frankfurcie funkcjonowało aż 16 zajezdni tramwajowych. Do chwili obecnej wykorzystywanych jest 5 z nich. Ponadto dwie zajezdni używane są do garażowania pociągów szybkiej kolei miejskiej. Dodatkowo, w zajezdni Schwanheim funkcjonuje muzeum transportu miejskiego, mogące pochwalić się bogatą kolekcją historycznego taboru.
PSMKMS & Impuls
