Historia i tabor
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje w Polsce
- Kategoria: Bydgoszcz
- Opublikowano: piątek, 03, styczeń 2020 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 9504
Bydgoska sieć tramwajowa należy niewątpliwie do ciekawszych w naszym kraju. Tutejsze tramwaje są jednymi z bardziej zadbanych, a marazm inwestycyjny panujący w tym mieście jeszcze kilka lat temu właśnie dobiegł końca. Po latach przerwy tramwaje powróciły bowiem na dworzec kolejowy, a w styczniu 2016 roku otwarto niezwykle ważną trasę do Fordonu.
Jako pierwsze, na ulice Bydgoszczy w 1888 roku wyjechały tramwaje konne, które od samego początku poruszały się po stosowanym do chwili obecnej torze o szerokości 1000 mm. W 1896 roku na ulice miasta wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne. W kolejnych latach sieć była systematycznie rozbudowywana.
Po wojnie, w 1959 roku oddano do użytku nową zajezdnię tramwajową przy ulicy Toruńskiej, która funkcjonuje do dnia dzisiejszego. W 1969 roku tramwaje zniknęły z ulic Starego Miasta. W drugiej połowie lat siedemdziesiątych rozważano możliwość przekucia całej sieci na tor o szerokości 1435 mm. Zbudowano nawet dwie trasy tramwajowe, z których jedną przekuto na wąski tor, a drugą rozebrano. W 1990 roku, z powodu zagrożenia wybuchem gazu, zawieszono liniową komunikację tramwajową na ulicy Dworcowej, jednocześnie odcinając pętlę przy dworcu kolejowym. Z torowiska do 1997 roku korzystały jeszcze pojazdy, które właśnie tędy mogły dostać się do nieczynnej zajezdni przy ulicy Zygmunta Augusta, gdzie zlokalizowano warsztaty remontowe. Niestety, także i ten obiekt opustoszał i przez wiele lat popadał w ruinę. Dopiero w połowie drugiej dekady dwudziestego pierwszego wieku historyczna hala doczekała się renowacji. Obecnie funkcjonuje tu centrum rekreacyjno-sportowe.
Początek nowego wieku przyniósł stopniowe podnoszenie się bydgoskiej sieci z zapaści. Rozpoczęły się między innymi remonty torowisk. W 2003 roku na ulice miasta wyjechał zmodernizowany skład 805NM, którego przebudowy podjęły się bydgoskie zakłady PESA. Wagony, w których wymieniono praktycznie wszystko, wizualnie prezentują się całkiem nieźle. Niestety, z powodu problemów technicznych, bardzo rzadko można je zobaczyć na linii.
W 2006 roku po bydgoskich torach przejechał pierwszy tramwaj niskopodłogowy. Wyprodukowany przez zakłady PESA wagon dla Elbląga, testowany był na tutejszych torowiskach. Na pierwszy niskopodłogowy tramwaj dla Bydgoszczy trzeba było poczekać kilka miesięcy dłużej. Dość nieoczekiwanie, w 2008 roku eksploatację rozpoczęły dwa pięcioczłonowe pojazdy typu 122N, wyprodukowany przez zakłady PESA. Oba wagony zakupiono z myślą o obsłudze linii numer 3, na której w 2007 roku wdrożono system przesiadkowy A+T, umożliwiający dojazd na jednym bilecie niektórymi autobusami do jednej z końcówek i przesiadkę na tramwaj. Dzięki temu, w pewnym stopniu tymczasowo rozwiązano problem dojazdu do centrum z dużych osiedli położonych między innymi w dzielnicy Fordon.
Pod koniec 2012 roku na bydgoskiej sieci tramwajowej nastąpił przełom, który zapoczątkował inwestycje komunikacyjne w tym mieście. 22 listopada oddano do użytku nową trasę tramwajową pod Dworzec Główny. Nowe torowisko tylko częściowo pokrywa się ze starym przebiegiem linii, natomiast sama pętla zlokalizowana została na wschód od dworca, w rejonie ulicy Rycerskiej. Więcej o tej inwestycji można przeczytać tutaj.
Kolejnym kamieniem milowym w historii bydgoskich tramwajów było oddanie do użytku w styczniu 2016 roku tramwaju do Fordonu. Dzięki temu w końcu poprawiło się połączenie dużych osiedli zlokalizowanych w północno-wschodniej części miasta z centrum. Inwestycję tę realizowała spółka Tramwaj Fordon, która docelowo miała przejąć obsługę komunikacji tramwajowej w mieście. Jak na razie zamierzeń tych nie wprowadzono w życie. Więcej o budowie tramwaju na Fordon można przeczytać tutaj.
W związku z tym, transport tramwajowy w mieście wciąż obsługuje Miejski Zakład Komunikacyjny. Obecnie w Bydgoszczy eksploatowanych jest 136 wagonów tramwajowych, które każdego dnia obsługują 10 linii. Sieć po ostatnich inwestycjach zwiększyła się do blisko 41 kilometrów długości. Tabor składa się ze 98 pojazdów typu 805Na, dwóch zmodernizowanych wozów 805NM, dwóch niskopodłogowych tramwajów PESA 122N oraz 27 wozów PESA 122NaB. Nie ma już niestety żadnego wagonu 105NW, które jeszcze na początku obecnego stulecia były eksploatowane w mieście.
Wagony 805Na kursują po mieście zarówno w składach jak i solo. Cechą charakterystyczną bydgoskich „osiemsetpiątek” jest brak odbieraków prądu na drugich wagonach w składach. Jednocześnie, część pociągów dwuwagonowych jest rozpinana na weekend. Wówczas pierwsze wagony ze składów kursują po mieście solo, a drugie wozy odpoczywają w zajezdni. W ramach generalnego remontu, w niektórych drugich wagonach 805Na zlikwidowano trzecie drzwi. W odróżnieniu od tego typu modernizacji z innych miast, w tramwajach tych pozostawiono jednak tradycyjne skrzydła drzwiowe.
W celu obsługi nowej trasy do Fordonu, w zakładach PESA S.A. w Bydgoszczy zamówiono 12 pięcioczłonowych, w pełni niskopodłogowych wagonów tramwajowych. Pierwszy z pojazdów był gotowy w 2014 roku. Wówczas rozpoczęły się jego testy na ulicach Bydgoszczy. Tramwaj początkowo oznaczony był typem 122NaSF i numerem 366. Posłużyć miał do zebrania doświadczeń, pozwalających na przygotowanie pozostałych pojazdów. Trzeci bydgoski niskopodłogowy tramwaj kursował między innymi na linii numer 3. Po zakończeniu próbnej eksploatacji, w 2015 roku wagon ten był również testowany na ulicach Grudziądza.
Zamówione do obsługi trasy na Fordon 12 wozów 122NaB ostatecznie trafiło do ruchu pod koniec 2015 roku. Pojazdy otrzymały numery z przedziału od 111 do 122. Co ciekawe, ich właścicielem jest spółka Tramwaj Fordon sp. z o.o. Pojazdy te kursują przede wszystkim na liniach numer 3 i 5.
W dniu 23 marca 2017 roku władze Bydgoszczy podpisały umowę z miejscowym producentem taboru, firmą PESA Bydgoszcz S.A. na dostawę kolejnych 18 wagonów tramwajowych, w tym 15 pojazdów pięcioczłonowych i 3 sztuk trójczłonowych. Jako pierwsze, na ulicach miasta jeszcze w 2017 roku pojawiły się 3 wagony 121NaB. Zamówienie pojazdy tego typu szybko zostało rozszerzone o dalsze trzy sztuki. Weszły one do eksploatacji w 2018 roku.
Pięcioczłonowe wagony 122NaB dostarczone zostały natomiast w latach 2018 - 2019 w liczbie 15 sztuk. Oznaczono je numerami z przedziału od 130 do 144. Więcej o zakupie wozów 121NaB i 122NaB można przeczytać tutaj.
Jeszcze do niedawna wszystkie bydgoskie tramwaje malowane były na biało-granatowo. Jedyne odstępstwo od tej zasady stanowił zmodernizowany skład 805NM oraz dwa wagony 122N, a od 2016 roku również wozy 122NaB. Wszystkie te pojazdy posiadają biało-granatowo-bordowe barwy. W obecnej dekadzie dokonano korekty malowania wozów 805Na. Na wagonach pozostały kolory - kremowy i czerwony, za wyjątkiem fartuchów, które obecnie malowane są na granatowo.
Bydgoszcz posiada pięć odnowionych zabytkowych wagonów tramwajowych. Wśród nich są dwa wozy Herbrand. Pierwszy z nich GE-58 numer 120 został odnowiony w latach 1986 - 1988 i posiada otwarte pomosty. Drugi z nich, VNB-125 numer 14 odnowiono w latach 2011 - 2012. W tym przypadku na bazie historycznego podwozia zbudowano nowe, zamknięte nadwozie. Wagon wyposażono ponadto w wyświetlacze elektroniczne. Oba wozy pochodzą z końca dziewiętnastego wieku. Nowszy tabor historyczny reprezentuje skład Konstal 5N+5ND - 68+135 z 1960 roku oraz przegubowiec Konstal 803N - 201 ex 222 z 1974 roku. W zajezdni przy ulicy Toruńskiej znajduje się również wagon Lilpop IIID numer 154 z 1938 roku, który oczekuje na odbudowę.
Bydgoska sieć tramwajowa posiada wiele charakterystycznych punktów. Pętle Glinki, Kapuściska i Rondo Kujawskie, zlokalizowane przy typowych osiedlach-sypialniach, położone są na wzgórzu nazywanym skarpą Kapuściska, do którego prowadzi dość stromy podjazd. W przeszłości wielokrotnie dochodziło do przypadków, w których po opadach, składy 805Na miały olbrzymie trudności z pokonaniem jednej z większych różnic wysokości na sieci tramwajowej w naszym kraju. W takich przypadkach do przetarcia szlaku wysyłany jest wagon wyposażony w piasecznicę. Najczęściej jest to nowa PESA lub techniczna eNka. W 1960 roku doszło w tym miejscu do tragicznego wypadku. Wagon zjeżdżający ze skarpy nie wyhamował i uderzył przejeżdżający autobus.
Opisując ten rejon bydgoskiej sieci warto wspomnieć o kanale na pętli Kapuścińska i nietypowych żeberkach znajdujących się na tej końcówce.
Łęgnowo jest natomiast najbardziej oddaloną pętlą od centrum miasta. Po drodze linia przebiega wzdłuż dużych zakładów przemysłowych, docierając do terenów podmiejskich. Wszystkie odcinki torowiska prowadzące z centrum do pętli Łęgnowo, Glinki, Kapuściska i Rondo Kujawskie (pętla oddana do użytku w 1984 roku) znajdują się po południowej stronie rzeki Brda i nazywane zostały linią BRDA. Inwestycja ta zrealizowana została w ciągu 9 miesięcy w 1953 roku. Zbudowano wówczas 26,167 kilometra pojedynczego toru. Trasę do wszystkich pętli otwarto jednocześnie w dniu 22 lipca 1953, uruchamiając pięć nowych linii tramwajowych.
Pętla Wyścigowa do 2016 roku była najbardziej wysuniętym na północny-wschód miejscem na sieci tramwajowej w Bydgoszczy. Właśnie tutaj swój początek ma nowa trasa tramwajowa o długości 9,5 kilometra do dzielnicy Fordon. Pętla Wyścigowa przed przebudową posiadała dwa dwustronne żeberka. Po uruchomieniu torowiska do Fordonu, końcówkę tę całkowicie przebudowano i rozbudowano. Obecnie pełni ona funkcję awaryjnej pętli, umożliwiającej zawrócenie tramwajów jadących zarówno do strony centrum, jak i od Fordonu.
Główna czynna zajezdnia tramwajowa wybudowana została w latach 1956-59 przy ulicy Toruńskiej na trasie linii BRDA. Obiekt mieści znaczną halę postojową i przeglądową. Wszelkie naprawy, modernizacje i lakierowanie pojazdów również odbywają się w jednym ogromnym budynku przy ulicy Toruńskiej. Od strony północnej wybudowanych zostało kilkadziesiąt torów odstawczych, które obecnie w zupełności wystarczają do obsługi posiadanego taboru.
Przy okazji budowy trasy tramwajowej do Fordonu na pętli Łoskoń powstały tory odstawcze z jednotorową halą przeglądową. Dzięki temu, także tu mogą nocować wagony tramwajowe.
W mieście od wielu lat na końcówkach stosowane są duże tablice informacyjne, prezentujące godziny odjazdów najbliższych tramwajów. Urządzenia te może nie wyglądają zbyt nowocześnie, ale za to są bardzo czytelne.
Po realizacji trasy tramwajowej do dworca kolejowego oraz dzielnicy Fordon, Bydgoszcz przygotowuje się lub realizuje kolejne inwestycje transportowe. Wśród nie jest między innymi niezwykle ważne połączenie wzdłuż ulicy Kujawskiej, od Zbożowego Rynku do Ronda Kujawskiego. W chwili obecnej, pokonanie tramwajem trasy łączącej oba te punkty zajmuje kilkadziesiąt minut, a bezpośredni autobus przejeżdża zaledwie jeden przystanek.
Drugim ważnym odcinkiem do budowy jest połączenie Ronda Kujawskiego z Rondem Grunwaldzkim. Inwestycje te mają na celu połączenie bydgoskich osiedli - sypialni najkrótszą trasą z centrum miasta po południowo - zachodniej stronie oraz przeprowadzenie tramwaju przez kolejne osiedla mieszkaniowe. W planach jest też połączenie ulicy Fordońskiej, w której zrealizowano nowe torowisko, z ulicą Toruńską na trasie linia BRDA na Łęgnowo. Wraz z nowymi inwestycjami planowany jest również zakup aż 80 nowych tramwajów. Na razie wybrano wykonawcę dostawy osiemnastu trójczłonowych pojazdów o długości 19 metrów. Nie było niespodzianki w przetargu. Zamówienie zdobyła firma PESA S.A. z Bydgoszczy.
PSMKMS & Impuls
Komentarze
Nie zdążyliśmy nawet fotki w zajezdni zrobić w ub.r.
szkoda bo to był jedyny w swoim rodzaju model 15Na do jazdy na wąskich torach.