Powrót wagonu 13N na Śląsk
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje w Polsce
- Kategoria: GOP
- Opublikowano: niedziela, 24, sierpień 2014 22:00
- PSMKMS
- Odsłony: 4812
Wagony 13N przez ponad 50 lat eksploatowane były na ulicach Warszawy. Nie dziwi wiec fakt, że tramwaje te stały się swoistym symbolem komunikacji szynowej w stolicy. Popularne "trzynastki" zaprojektowane zostały z myślą o obsłudze linii tramwajowych w Warszawie, jednak nie wszystkie egzemplarze tu trafiły. Cztery sztuki pozostały na Śląsku. Po półwieczu, jeden z wagonów wyruszył w drogę powrotną na Śląsk.
Popularne trzynastki produkowane były przez zakłady Konstal w Chorzowie w latach 1959 - 1969. W sumie udało się zbudować 838 pojazdów tego typu. Wszystkie one, za wyjątkiem 4 wagonów, trafiły do stolicy, dzięki czemu zdominowały tamtejsze ulice na całe dziesięciolecia. Z ruchu wycofano je dopiero w dniu 31 grudnia 2012 roku, natomiast 5 stycznia 2013 roku odbyło się ich oficjalne pożegnanie w Warszawie.
Wagony 13N trafiły do WPK Katowice w połowie grudnia 1962 roku i oznaczone zostały numerami od 125 do 128. 26 stycznia 1963 roku dwa pojazdy rozpoczęły pracę na trasie Plac Wolności - Bogucice pętla w Katowicach. W 1967 roku, w ramach prób wyeliminowania wad układu elektrycznego, we wszystkich wozach dokonano wymiany rozrusznika komutatorowego na styczniki sterowane nastawnikiem jazdy, poruszanym przy pomocy kierownicy. W 1971 roku w związku z postępującymi dostawami wagonów typu 102Na, konieczne stało się przenumerowanie śląskich wozów typu 13N. Otrzymały one numery z zakresu 303 - 306. W eksploatacji pozostały do przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, stacjonując niezmiennie w zajezdni Zawodzie w Katowicach. W 1979 roku jako pierwszy wycofano wóz numer 306, który później z tym samym numerem pełnił funkcję wagonu szkoleniowego. W 1980 roku wóz numer 305 przebudowano na wieżowy i nadano numer 61, zmieniony później na 61R. W 1982 roku z ruchu wycofano dwa ostatnie wozy typu 13N. Pierwszy z nich, numer 303, przebudowano na gospodarczy, wyposażając go w żuraw hydrauliczny. Wóz otrzymał numer 107R. Wagon numer 304 został od razu zezłomowany. Tymczasem szkoleniowy wóz numer 306 w 1983 roku został przebudowany na wieżowy i oznaczony numerem 10R. Swoją funkcje pełniły do 1993 roku, gdy został zezłomowany. W 2008 roku podobny los spotkał wóz numer 107R. Ostatni wagon typu 13N numer 61R został skreślony ze stanu w 2011 roku. Tramwaj uniknął zezłomowania, jednak obecnie jego przyszłość nie jest pewna.
Na Śląsku eksploatowane były również wagony powstałe na bazie wozów typu 13N. W 1963 roku do Katowic trafił wóz typu 14N, różniący się z zewnątrz zaledwie szczegółami. W pojeździe tym jednak zastosowano uproszczony układ elektryczny z nastawnikiem typu T-401, uruchamianym przy pomocy kierownicy. Wagon początkowo oznaczony został numerem 129, który następnie zmieniono na 307. W związku z tym, że pojazd ten miał charaktery prototypowy, nie pojeździł sobie zbyt długo po śląskich torach. Tramwaj, jako jedyny pochodzący z rodziny 13N, zezłomowano już w latach siedemdziesiątych.
W 1967 roku Konstal wyprodukował kolejny wóz typu 14N, który trafił do Katowic, gdzie otrzymał numer 140. W tym samym roku zakłady w Chorzowie wypuściły również doczepę bierną, noszącą oznaczenie 14ND, przeznaczoną do jazdy z wozem typu 14N. Doczepa ta otrzymała numer 141. Niestety, próby współpracy obu wagonów okazały się być nieudane. W sierpniu 1968 roku wóz 14N przebudowany został na 13NS, charakteryzujący się zastosowaniem nowego, stycznikowego układu rozruchu, sterowanego przy pomocy nastawnika korbowego. Przebudowie poddana została także doczepa bierna, która stała się doczepą czynną, również posiadającą rozruch stycznikowy. Oznaczono ją symbolem 13NSD. Skład 13NS+13NSD rozpoczął pracę w dniu 1 września 1968 roku. W związku z dostawą wozów generacji 102N, szybko zmieniono im numery na 123 i 124, a później na 301 i 302. Były to jedyne wagony generacji 13N, jeżdżące po Śląsku w składzie. Wozy eksploatowane były do 25 listopada 1985 roku, gdy wycofano je z ruchu i przeznaczono na cele gospodarcze. Do przebudowy nigdy jednak nie doszło, a oba pojazdy ostatecznie skreślono z inwentarza w dniu 1 września 1988 roku i zezłomowano.
W związku z tym, że czasów współczesnych na Śląsku nie doczekał żaden wagon 13N w stanie w miarę oryginalnym, podjęto działania zmierzające do sprowadzenia na Śląsk warszawskiego wozu 13N. Wybór padł na pochodzący z 1967 roku wóz numer 366, który jeszcze w dniu 5 stycznia 2013 roku przewodził paradzie żegnającej popularne trzynastki na ulicach stolicy. Tramwaj ten przez wiele lat kursował w składzie z wozem 218. Para ta jako ostatnia przeszła naprawę główną w Warszawie.
Wagon w dniu 5 września 2013 roku wyruszył w drogę powrotną na na Śląsk. Tramwaj przetransportowano do Chorzowa, gdzie od razu przystąpiono do prac mających na celu przywrócenie mu w miarę oryginalnego wyglądu, przynajmniej zewnętrznego. Dzięki temu, pod koniec września 2013 roku, wóz mógł wyjechać na ulice śląskich miast. Tramwaj otrzymał numer 308. W 2014 roku wraz ze składem N - 1100 + 4ND - 1263 po raz pierwszy obsługiwał linię turystyczną numer 0, kursującą z Placu Wolności w Katowicach pod Stadion Śląski w Chorzowie.
Komentarze