Trolejbusy w Europie
Słowacja - Bratysława
- Nadrzędna kategoria: Trolejbusy
- Kategoria: Trolejbusy w Europie
- Opublikowano: niedziela, 23, listopad 2025 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 2652
Bratysława jest stolicą i największym miastem Słowacji, kraju położonego na południe od Polski. Liczy około 480 tysięcy mieszkańców. Szkielet komunikacji miejskiej zapewnia tu sieć tramwajowa, która jest również wspomagana przez rozbudowaną sieć trolejbusów. Dzięki prowadzonym inwestycjom, może się ona pochwalić nowoczesnym taborem, w tym dwuprzegubowymi Solarisami Trollino 24 polskiej produkcji.
Pierwsza osada w miejscu współczesnej Bratysławy powstała na przecięciu dwóch szlaków handlowych. Szlak bursztynowy prowadził z morza Bałtyckiego nad morze Śródziemne. Z kolei szlak dunajski biegł wzdłuż rzeki Dunaj, łącząc centralną Europę z jej południowo-wschodnią częścią. Krzyżowały się one w pobliżu zamku Devin. Sama Bratysława powstała u podnóży zamku Bratysławskiego, w miejscy współczesnego, historycznego centrum. Prawa miejskie otrzymała w 1291 roku. Dzięki korzystnemu położeniu, miasto szybko się rozwijało, stając się od 1536 roku głównym miejscem koronacji władców węgierskich. Dopiero w XIX wieku Bratysława zaczęła tracić swoją rolę na rzecz nieodległej Budy, dziś będącej częścią Budapesztu. W 1914 roku uruchomiono bezpośrednie połączenie kolejowe z Wiedniem. Po I wojnie światowej Bratysława stała się stolicą Słowacji, która weszła w skład Czechosłowacji. Od 1 stycznia 1993 roku miasto jest stolicą niezależnej Słowacji. Położenie Bratysławy nie jest typowe dla stolic. Znajduje się bowiem w zachodniej części kraju i bezpośrednio sąsiaduje z Austrią i Węgrami. To jedyny taki przypadek w Europie, gdy stolica jednego kraju graniczy z dwoma innymi państwami.
Bratysława pozostaje w cieniu nieodległego Wiednia i nieco dalej położonego Budapesztu. Miasto zachowało jednak niezwykle urokliwe, historyczne centrum, które nie uległo zniszczeniu w trakcie obu wojen światowych. Głównym symbolem miasta jest bratysławski zamek, który góruje nad historycznym centrum. W mieście znajduje się także zamek Devin, który położony jest na wzgórzu u ujścia rzeki Morawy do Dunaju, na trójstyku granic z Austrią i Węgrami.
Pierwsze tramwaje elektryczne wyjechały na ulice Bratysławy już w 1895 roku. Piętnaście lat później, w 1909 roku uruchomiono pierwszą linię trolejbusową, która liczyła 5,8 kilometra długości i prowadziła po trasie Pražské ulice − Železné studničky. Początkowo eksploatowano 7 pojazdów Daimler-Stoll produkcji austriackiej. Cztery z nich były w wersji letniej, bez zabudowanych ścian bocznych, a trzy w wersji zimowej, z pełną zabudową. Niestety, pierwsza linia trolejbusowa ze względów technicznych oraz finansowych została zlikwidowana już w 1915 roku.
Na tym jednak nie kończy się historia bratysławskich trolejbusów. W 1941 roku, w trakcie II wojny światowej, zdecydowano się ponownie uruchomić linię trolejbusową na trasie z Dworca Głównego do Słowackiego Teatru Narodowego. Do jej obsługi sprowadzono 14 niemiecko-czeskich trolejbusów, wyprodukowanych przez firmy MAN i Siemens. Bratysława leży na wzgórzach, stąd jest dobrym miejsce do eksploatacji sieci trolejbusowej. W rezultacie, po zakończeniu wojny, nie tylko podjęto działania mające na celu usunięcie zniszczeń infrastruktury, ale również zdecydowano o dalszym rozwoju tras. Sieć szybko się rozrastała i już w 1947 roku w mieście pojawiło się kolejne 6 trolejbusów zamówionych w szwajcarskich zakładach FBW i Oerlikon. Od 1951 roku do Bratysławy sprowadzano trolejbusy krajowej produkcji. Eksploatację rozpoczęły wówczas pojazdy Škoda 7Tr w liczbie 13 sztuk. W latach 1954 - 1955 pozyskano 25 trolejbusów Tatra T 400 III. Od tego czasu do miasta trafiały wyłącznie trolejbusy marki Škoda. Kolejne wersje reprezentowane były coraz liczniej. W latach 1957 - 1961 miasto otrzymało 57 trolejbusów Škoda 8Tr. Od 1963 do 1981 roku zakupiono w sumie 168 pojazdów typu Škoda 9Tr. W 1967 roku znalazły się tu 3 pojazdy Škoda T 11, a w latach 1982 - 1991 115 sztuk Škoda 14Tr. W 1985 roku w Bratysławie pojawiło się pierwsze 20 sztuk trolejbusów przegubowych Škoda - Sanos S200. W latach 1990 - 1992 dołączyło do nich 16 przegubowców typu Škoda 15Tr. Do 2002 roku ich liczba zwiększyła się jeszcze do 39 egzemplarzy. Również w 2002 roku w mieście pojawił się pierwszy trolejbus niskopodłogowy Škoda 21TrAC.
O ile do lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku sieć trolejbusowa w mieście rozwijała się, to w późniejszym okresie nastąpił jej regres, związany z rozwojem komunikacji autobusowej. Kryzys paliwowy w latach siedemdziesiątych powstrzymał zakusy dotyczące likwidacji sieci trolejbusowej w mieście, dzięki czemu przetrwała ona do czasów współczesnych.
Z początkiem dwudziestego pierwszego wieku w Bratysławie funkcjonowało 11 linii trolejbusowych, oznaczonych numerami od 201 do 212, bez numeru 211. W mieście czynne pozostawały dwie zajezdnie trolejbusowe: Trnávka (sąsiadująca z zajezdnią tramwajową Jurajov dvor) i Hroboňova. Stacjonowały w nich trolejbusy wyłącznie marki Škoda, reprezentujące cztery typy: 14Tr, 15Tr, 15TrM oraz 21TrAC. Trolejbusy obsługiwały przede wszystkim osiedla usytuowane na wzgórzach na północ od centrum Bratysławy. Dwie trasy, prowadziły również w stronę wschodnich granic miasta i docierały w rejony, do których nie obsługiwała komunikacja tramwajowa. Poniżej kilka zdjęć z tego okresu.
Po wejściu Słowacji w struktury Unii Europejskiej, nastąpił rozwój sieci, a także modernizacja posiadanej floty trolejbusów. Jeszcze w 1999 roku uruchomiono połączenie do Narodowego Centrum Onkologicznego. W 2006 roku powstała natomiast linia z przystanku Riviéra (Molecova) do pętli Kuklovská, zlokalizowanej na osiedlu Dlhé diely. Ciekawostkę stanowi fakt, że trasa ta jest odcięta od reszty sieci trolejbusowej w mieście. Mogą tu więc dotrzeć tylko trolejbusy wyposażone w spalinowy silnik dojazdowy lub baterie akumulatorów. Zawracanie trolejbusów w rejonie przystanku Riviéra odbywa się zresztą bez podłączenia do sieci trakcyjnej.
W 2013 roku otwarto nową trasę Vojenská nemocnica – Patrónka. W międzyczasie w mieście pojawiły się nowe, niskopodłogowe trolejbusy. Najpierw były to przegubowe Škody 25Tr. Pozyskano ich 6 sztuk. W wyniku przeprowadzonego w 2013 roku przetargu, do miasta trafiło 30 krótkich trolejbusów Škoda 30Tr SOR, w tym 15 z agregatami spalinowymi oraz 50 przegubowych trolejbusów Škoda 31Tr SOR. W kolejnych latach liczba krótkich trolejbusów zwiększyła się do 50 sztuk, natomiast długich do 70 sztuk.
W 2016 roku dokonano przeorganizowania sieci linii trolejbusowych. Wciąż jednak były one oznaczone numerami na 2xx. Numerację tę zniesiono z początkiem listopada 2021 roku. Wówczas linie trolejbusowe otrzymały numery dwucyfrowe, wchodzące w zakres numeracji linii autobusowych. Jednocześnie, pierwsze cyfry w numerach zostały przyporządkowane według dzielnic, których docierają poszczególne linie.
W wyniku przetargu przeprowadzonego w 2020 roku, do Bratysławy trafiło kolejne 50 trolejbusów, w tym 11 sztuk krótkich SOR TNS 12, 23 przegubowe Solaris - Škoda 27Tr oraz 16 dwuprzegubowych Škoda - Solaris Trollino 24. Te ostatnie są imponującymi pojazdami o długości 24 metrów, mogącymi zabrać na pokład 160 pasażerów, w tym 60 na miejscach siedzących. Zakupione zostały z myślą o obsłudze linii 71, łączącej Dworzec Główny z dzielnicą Dolné hony.
W 2025 roku w Bratysławie funkcjonowało 15 linii trolejbusowych, w tym 3 linie nocne. Długość sieci wynosiła 47,5 kilometra, po której kursowały 174 pojazdy, stacjonujące w dwóch zajezdniach. Sieć niezmiennie obsługiwało przedsiębiorstwo Dopravný podnik Bratislava. Trolejbusy pełniły istotną rolę w mieście, zapewniając między innymi dojazd do Dworca Głównego, lotniska, czy w bezpośrednie sąsiedztwo bratysławskiego zamku.
Poza taborem liniowym, posiadano bogatą kolekcję historycznego taboru. Najstarszym zachowanym trolejbusem był pojazd numer 80, wyprodukowany przez FBW - Oerlikon w 1945 roku. Oprócz niego, zachowano dwa trolejbusy Škoda 9Tr numer 152 z 1978 roku i 6053 z 1981 roku, trolejbus Škoda Sanos S 200 numer 6505 z 1984 roku, dwa trolejbusy Škoda 14 Tr numer 6207 z 1982 roku i 6278 z 1991 roku oraz przegubowy Škoda 15TrM numer 6617 z 1997 roku.
